โครงการศึกษาวิจัยเพื่อจัดทาข้อเสนอแนะนโยบายหรือมาตรการเพื่อคุ้มครองและส่งเสริมสิทธิของผู้สูงอายุ :11
กรณีการเลือกปฏิบัติในผู้สูงอายุ | 1
บทที่ 1
บทนา
1.1 ความเป็นมาและความสาคัญของปัญหา
1.1.1 การเปลีย่ นผ่านเข้าสูส่ งั คมสูงอายุของประเทศไทย
องค์การสหประชาชาติได้ให้คานิยาม ผู้สูงอายุ (Older person) หมายถึงผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป
และแบ่งผู้สูงอายุออกเป็น 3 กลุ่มตามสภาพร่างกาย การรับรู้ ความคิด ความจา และความสามารถในการทา
กิ จ วั ต รประจ าวั น ดั ง นี้ (1) ผู้ สู ง อายุ วั ย ต้ น (The young-old) คื อ ผู้ สู ง อายุ ที่ มี อ ายุ ร ะหว่ า ง 60 - 69 ปี
เป็ น ช่วงที่ ยังมีพ ลั งช่ ว ยเหลื อตนเองได้ (2) ผู้ สู งอายุวัยกลาง (The old-old) คือ ผู้ สู งอายุที่มีอ ายุ ระหว่าง
70 -79 ปี เป็นวัยที่เริ่มขึ้นสู่วันเสื่อม กล่าวคือ เริ่มมีอาการเจ็บป่วย ร่างกายเริ่มอ่อนแอ มีโรคประจาตัวหรือโรค
เรื้อรัง และ (3) ผู้สูงอายุวัยปลาย (The oldest-old) คือ ผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 80 ปีขึ้นไป เป็นวัยที่เข้าสู่วัย
เสื่อม เจ็บป่วยบ่อยขึ้น อวัยวะเสื่อมสภาพ อาจมีภาวะทุพพลภาพ นอกจากนั้น ยั งได้แบ่งระดับการเข้าสู่สังคม
สู งอายุ เป็ น 3 ระดั บ ได้ แ ก่ (1) ระดั บ การก้ าวเข้ าสู่ สั งคมผู้ สู งอายุ (Aging society) ส าหรั บ ประเทศที่ มี
ประชากรอายุ 60 ปี ขึ้น ไปมากกว่าร้อ ยละ 10 ของจ านวนประชากรทั้งหมด (2) ระดับ สั งคมผู้ สู งอายุ โดย
สมบู ร ณ์ (Aged society) ส าหรั บ ประเทศที่ มี ป ระชากรอายุ 60 ปี ขึ้ น ไปมากกว่า ร้อ ยละ 20 ของจ านวน
ประชากรทั้ ง หมด และ (3) ระดั บ สั ง คมสู ง อายุ อ ย่ า งเต็ ม ที่ (Super-aged society) ส าหรั บ ประเทศที่ มี
ประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 20 ของจานวนประชากรทั้งหมด 1
ในกรณีของประเทศไทย ได้ก้าวเข้าสู่การเป็น “สังคมสูงอายุ” (Aging society) ตั้งแต่ปี 2548 และ
กาลังจะกลายเป็น “สังคมสูงอายุอย่างสมบูรณ์ ” (ประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมีมากถึงร้อยละ 20) ในปี 2564
และคาดว่าจะเป็ น “สั งคมสู งอายุ ร ะดับ สุ ดยอด” ในอีกไม่ถึง 20 ปี ข้างหน้ า (ประชากรอายุ 60 ปี ขึ้นไปมี
สัดส่วนถึงร้อยละ 28 ของประชากรทั้งหมด) โดยข้อมูลจากรายงานประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของ
ประเทศไทย ประจ าปี 2560 ระบุ ว่าในปี 2560 ประเทศไทยมี ป ระชากรประมาณ 69 ล้ านคน เป็ น กลุ่ ม
ประชากรที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป ประมาณร้อยละ 17 และจากการสารวจประชากรไทย 2มีจานวน 67.6 ล้านคน
ในปี 2560 เป็ น ชาย 33 ล้ านคน และหญิ ง 34.6 ล้ านคน มีป ระชากรอายุ 60 ปี ขึ้ นไป 11.3 ล้ านคน
คิดเป็นร้อยละ 16.7 ของปร��ชากรทั้งหมด เป็นชาย 5.08 ล้านคน (ร้อยละ 15.4) และหญิง 6.23 ล้านคน
(ร้อยละ 18.0) เมื่อจาแนกผู้สูงอายุออกเป็น 3 ช่วงวัย คือ ผู้สูงอายุวัยต้น (อายุ 60-69 ปี) ผู้สูงอายุวัยกลาง
(อายุ 70-79 ปี) และผู้สูงอายุวัยปลาย (อายุ 80 ปีขึ้นไป) จะพบว่า จากผู้สูงอายุของประเทศไทยทั้งหมดมี
1
จาก สังคมผู้สูงอายุ : นัยต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ, โดย รัชนี โตอาจ, 2557, สืบค้นจากwww.stou.ac.th/stouonline
/lom/data.sec/Lom12/05-01.html
2
จาก จานวนประชากรจากการทะเบียน จาแนกตามอายุ เพศ และจังหวัด พ.ศ. 2560, โดย สานักงานสถิติแห่งชาติ,
2560, สืบค้นจาก http://statbbi.nso.go.th/staticreport/page/sector/th/01.aspx