xvi | รายงานวิจยั ฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
สับสนและไม่มีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีที่ผู้สูงอายุเป็นบุคคลไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้
ความสามารถ อันเป็นเหตุให้ในหลายกรณีผู้สูงอายุอาจต้องถูกเอารัดเอาเปรียบและถูกหลอกลวงโดยเฉพาะ
เรื่องที่เกี่ยวกับทรัพย์สิน
นอกจากนี้ผู้สูงอายุ ยังขาดการรับรู้และเข้าไม่ถึงการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับความสามารถในทาง
กฎหมาย ทาให้ไม่ทราบว่าตนสามารถทาหรือจัดการใด ๆ ได้บ้าง ปัจจุบันมีประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ได้กาหนดเกี่ยวกับความสามารถของผู้ไร้ความสามารถหรือผู้เสมือนไร้ความสามารถ ซึ่งจะได้รับการจัดการดูแล
เกี่ยวกับทรัพย์สินโดยผู้อนุบาลหรือผู้พิทักษ์ แต่ไม่ครอบคลุมถึงการให้การดูแลความเป็นอยู่ ชีวิตประจาวันหรื อ
เรื่องสุขภาพ รวมถึงไม่มีกฎหมายตรวจสอบหน้าที่หรือการจัดการของผู้อนุบาลหรือผู้พิทักษ์ ที่ศาลมีคาสั่งแต่ง
ตั้งแต่อย่างใด
(3) ปัญหาการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม (Access to Justice):
ปัจจุบันไม่มีการบัญญัติคุ้มครองสิทธิผู้สูงอายุในกระบวนการยุติธรรมเป็นพิเศษ แม้ว่า ในความ
เป็นจริงผู้สูงอายุเป็นกลุ่มบุคคลที่มีลักษณะเปราะบางและควรได้รับการคุ้มครองสิทธิพิเศษเช่นเดียวกับเด็ก
สาหรับมาตรการทางกฎหมายในการให้ความคุ้มครองและช่วยเหลือผู้สูงอายุใ นกระบวนการ
ยุติธรรม ยังไม่มีการให้ความสาคัญกับการนากระบวนยุติธรรมทางเลือก เช่นการไกล่ เกลี่ย การประนีประนอม
ยอมความมาใช้เท่าที่ค วร และหากเลื อกที่ จะเข้าสู่ กระบวนการยุติ ธรรม ก็พ บว่ามีขั้น ตอนที่ยุ่ งยากและมี
ค่าใช้จ่าย ทาให้เกิดความไม่สะดวกแก่ผู้สูงอายุที่ยากไร้และไม่มีที่ปรึกษา ทาให้ผู้สูงอายุเลือกที่นิ่งเฉยไม่นา
ตนเองเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม
ส าหรั บ การให้ ค วามช่ ว ยเหลื อ ทางกฎหมาย การคุ้ม ครองและให้ ค วามช่ ว ยเหลื อ ผู้ สู งอายุ ใน
กระบวนการยุติธรรมนั้น มีหลายหน่วยงานของรัฐที่มีอานาจหน้าที่ในส่วนดังกล่าว แต่ยังขนาดการบูรณาการ
เพื่อให้กระบวนการยุติธรรมทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีความ
ใกล้ชิดกับผู้สูงอายุในระดับชุมชน
11) ข้อเสนอแนะในการแก้ปัญหาด้านกระบวนการยุติธรรม
(1) ข้อเสนอแนะด้านกฎหมาย:
1. ควรปรับปรุงและแก้ไขกฎหมายคุ้มครองผู้ถูกกระทาความรุนแรงในครอบครัว ให้มีเจตนารมณ์
หรื อ ความมุ่ ง หมายคุ้ ม ครองสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนของผู้ สู ง อายุ ม ากขึ้ น และก าหนดให้ มี ม าตรการในการเข้ า สู่
กระบวนการยุติธรรมทางเลือกอย่างเป็ นรูปธรรม หน่ว ยงานหลัก คือ กระทรวงยุติธรรม ส านักงานตารวจ
แห่งชาติ กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
2. ควรกาหนดขั้นตอนในกระบวนพิจารณาคดีในชั้นต่าง ๆ ให้คานึงถึงความเปราะบางของสภาพ
จิตใจของผู้สูงอายุที่ถูกกระทาละเมิด โดยอาจใช้วิธีเดียวกับการสอบสวน และการดาเนินคดีกับเด็กและเยาวชน
หน่วยงานหลัก คือ กระทรวงยุติธรรม และสานักงานตารวจแห่งชาติ ร่วมประสานงานกับกระทรวงการพัฒนา
สังคมและความมั่นคงของมนุษย์
3. ควรตรากฎหมายเพื่ อ กากั บ ดู แ ลและตรวจสอบผู้ ดู แ ลและให้ ค วามยิ น ยอมในการจัด การ
ทรัพย์สินของผู้สูงอายุที่บกพร่องด้านความสามารถในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการเสียหรือเสื่อมสิทธิ เช่น การให้