070
กรณีที่ 4 สิทธิพลเมืองและสิทธิชุมชน กรณีกล่าวอ้างว่าประชาชนผู้มีส่วนได้เสียและอาจได้รับผลกระทบ
ไม่มีส่วนร่วมในกระบวนการพิจารณาการขอประทานบัตรท�ำเหมืองแร่หินอุตสาหกรรมชนิดหินปูน
(เพื่ออุตสาหกรรมก่อสร้าง) และการอนุญาตให้ท�ำเหมืองแร่ดังกล่าวอาจท�ำลายทรัพยากรธรรมชาติ
และกระทบต่อพื้นที่อ่อนไหว
ประเด็นการร้องเรียน
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้รับเรื่องร้องเรียนขอให้ตรวจสอบกรณี
กล่าวอ้างว่าส�ำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสตูลรับค�ำขอประทานบัตรท�ำเหมืองแร่หิน
อุตสาหกรรมชนิดหินปูน (เพื่ออุตสาหกรรมก่อสร้าง) ของบริษัท เอ ในพื้นที่เขาโต๊ะกรัง
อ�ำเภอควนโดน จังหวัดสตูล จะกระทบต่อการด�ำรงชีพปกติ และอาจเกิดอันตรายต่อสุขภาพ
อนามัย สวัสดิภาพ และคุณภาพชีวิตของราษฎรในชุมชนใกล้เคียง ซึ่งเป็นชุมชนโบราณที่มี
ประวัติศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติ รวมทั้งโรงเรียน และมัสยิด โดยไม่ได้รับฟังความคิด
เห็นของราษฎรผู้ที่ได้รับผลกระทบอย่างแท้จริง
การด�ำเนินการ
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติพิจารณาแล้วเห็นว่า ประเด็นการรับฟัง
ความคิดเห็นของประชาชนเกี่ยวกับการพิจารณาค�ำขอประทานบัตรท�ำเหมืองแร่ของ
บริษัท เอ ซึ่งเจ้าพนักงานแร่ประจ�ำท้องที่ได้ปิดประกาศค�ำขอประทานบัตรของบริษัท เอ
โดยแก้ไขเขตการปกครองพื้นที่ที่ขอประทานบัตรให้ถูกต้อง และได้รับฟังความคิดเห็น
ของประชาชนในพื้นที่ที่อาจได้รับผลกระทบเข้าร่วมในกระบวนการแล้ว ส่วนประเด็น
การให้ ป ระทานบั ต รท� ำ เหมื อ งแร่ อ าจส่ ง ผลกระทบต่ อ ทรั พ ยากรธรรมชาติ นั้ น
กระทรวงอุ ต สาหกรรมยั ง ไม่ มี ก ารพิ จ ารณาทบทวนพื้ น ที่ แ หล่ ง หิ น อุ ต สาหกรรม
เดิ ม ว่ า มี ลั ก ษณะต้ อ งห้ า มไม่ ใ ห้ ก� ำ หนดให้ เ ป็ น เขตแหล่ ง แร่ เ พื่ อ การท� ำ เหมื อ ง
ตามพระราชบัญญัติแร่ พ.ศ. 2560 หรือไม่ โดยเฉพาะพื้นที่เขาโต๊ะกรังที่อยู่ในแหล่งหิน
อุตสาหกรรม ที่อาจเป็นป่าน�้ำซับซึม แต่พระราชบัญญัติแร่ พ.ศ. 2560 ไม่ได้ก�ำหนด
บทนิ ย ามหรื อ ความหมายของ “ป่ า น�้ ำ ซั บ ซึ ม ” ไว้ เ ป็ น การเฉพาะ ประกอบกั บ
พนักงานเจ้าหน้าที่ตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 ยังไม่ได้อนุญาตให้บริษัท เอ
ท�ำประโยชน์ในเขตป่าเพือ่ การท�ำเหมืองแร่ และกรมอุตสาหกรรมพืน้ ฐานและการเหมืองแร่
ยังไม่มีการอนุญาตประทานบัตร ดังนั้น ไม่อาจรับฟังได้ว่ามีการละเมิดสิทธิมนุษยชน
จึงมีมติให้ยุติเรื่องทั้งสองประเด็น อย่างไรก็ตาม เพื่อเป็นการคุ้มครองสิทธิของประชาชน
และป้องกันผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ จึงให้มีข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทาง
ในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนต่อส�ำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 13 กระทรวง
อุตสาหกรรม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และกรมอุตสาหกรรมพื้นฐาน
และการเหมืองแร่
ข้อเสนอแนะมาตรการ
หรือแนวทางในการ
ส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน
1) การพิจารณาอนุญาตให้บริษัท เอ ท�ำประโยชน์ในพื้นที่เขาโต๊ะกรังตามค�ำขอ
ประทานบัตรในส่วนที่เป็นพื้นที่ “ป่า” ตามพระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 ส�ำนักจัดการ
ทรัพยากรป่าไม้ที่ 13 ควรพิจารณาความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ คุณค่าทาง
นิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพที่จะต้องสูญเสียไปอย่างถาวร หากมีการอนุญาตให้
ใช้พื้นที่ดังกล่าวเพื่อท�ำเหมืองแร่เป็นส�ำคัญ รวมตลอดถึงพิจารณาผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น
ต่อพื้นที่รอบข้าง ทั้งพื้นที่แหล่งน�้ำและพื้นที่ป่าชุมชน โดยจัดท�ำความเห็นในเรื่องดังกล่าว