3.3.1 การจััดทำ�ำ รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
สิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ประจำำ�ปีี 2565
กสม. ได้้จัดั ทำรายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชน ประจำปีี 2565 ส่่ ง ให้้ รัั ฐ สภา และ
คณะรััฐมนตรีี เมื่่�อวัันที่่� 27 มีีนาคม 2566 ซึ่่�งเป็็นไปตาม
ระยะเวลาที่่�กฎหมายกำหนด รวมทั้้�งได้้เผยแพร่่รายงาน
ฉบัับเต็็มทางเว็็บไซต์์ของสำนัักงาน กสม. รายงานได้้นำเสนอ
การประเมิินสถานการณ์์สิิทธิิมนุุษยชน โดยแบ่่งออกเป็็น
4 ส่่วนหลััก ดัังนี้้�
1) การประเมิิ น สถานการณ์์ สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชน
ในสถานการณ์์เฉพาะ 2 เหตุุการณ์์ สถานการณ์์แรก
คืือ การแพร่่ระบาดของโรคติิดเชื้้�อไวรััสโคโรนา 2019
(COVID-19) ในเรื่่� อ งการเข้้ า ถึึงสิิ ท ธิิ ด้้ า นสุุ ข ภาพ
การศึึกษา สิิ ท ธิิ ใ นมาตรฐานการครองชีี พ ที่่� เ พีี ย งพอ
ผ่่านมาตรการช่่วยเหลืือเยีียวยากลุ่่�มต่่าง ๆ ในภาวะ
ที่่�เศรษฐกิิจยัังไม่่ฟื้้�นตััว อุุปสรรคในการเข้้าถึึงมาตรการ
เยีียวยาของผู้้�สููงอายุุ กลุ่่�มพนัักงานบริิการ กลุ่่�มแรงงาน
นอกระบบและแรงงานข้้ามชาติิ กลุ่่�มชาติิพัันธุ์์� และ
ผู้้�มีี ปััญหาสถานะและสิิทธิิ ความท้้าทายในการส่่งเสริิม
ให้้ป ระชาชนกลัั บ มามีี ง านทำและมีี ร ายได้้ ที่่� เ พีี ย งพอ
ต่่อการดำรงชีีวิิต รวมถึึงการติิดตามให้้เด็็กจำนวนหนึ่่�ง
กลัั บ เข้้ า สู่่�ระบบการศึึกษา ส่่ ว นสถานการณ์์ ที่่� ส อง
คืือ การใช้้เสรีีภาพในการชุุมนุุมของประชาชนหลายกลุ่่�ม
ในเรื่่� อ งการแสดงความคิิ ด เห็็ น เกี่่� ย วกัั บส ถานการณ์์
ทางการเมืือง และเรีียกร้้องให้้รััฐบาลทบทวนนโยบาย
และแก้้ไขปััญหาความเดืือดร้้อนเกี่่ย� วกัับสิิทธิิในการจััดการ
ที่่� ดิิ น ทรัั พ ยากรธรรมชาติิ และสิ่่�ง แวดล้้ อ ม รวมถึึง
การบัังคัับใช้้กฎหมายของเจ้้าหน้้าที่่�ต่่อผู้้�ชุุมนุุม และ
การให้้ความช่่วยเหลืือเยีียวยาแก่่ผู้้�ได้้รัับผลกระทบจาก
การชุุมนุุมในปีี 2564
2) การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืือง
และสิิทธิิทางการเมืือง ประกอบด้้วย (1) การเข้้าถึึง
ความยุุ ติิ ธ รรมของประชาชน ในเรื่่� อ งการขอรัั บ การ
ช่่วยเหลืือและเยีียวยาตามกฎหมาย การแก้้ไขปััญหา
ความแออััดในเรืือนจำทั่่�วประเทศและการดำเนิินคดีี
อาญาล่่าช้้าของพนัักงานสอบสวน การเปลี่่�ยนแปลง
โทษประหารชีี วิิ ต 3 ระยะ เพื่่� อ นำไปสู่่�การยกเลิิ ก
โทษประหารชีีวิิตในประเทศไทย (2) การกระทำทรมาน
และการบัั ง คัั บ ให้้ บุุ ค คลสูู ญ หาย ทั้้� ง สถานการณ์์
และเรื่่� อ งที่่� มีี ก ารร้้ อ งเรีี ย นต่่ อ กสม. การเยีี ย วยา
แก่่ ผู้้� เสีี ย หายและครอบครัั ว รวมถึึงการประกาศใช้้
บัั ง คัั บ พระราชบัั ญ ญัั ติิ ป้้ อ งกัั น และปราบปรามการ
ทรมานและการกระทำให้้บุุคคลสููญหาย พ.ศ. 2565
(3) การคุ้้�มครองนัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน จากการถููก
ข่่มขู่่�คุุกคาม การทำร้้ายร่่างกาย การสัังหารหรืือบัังคัับ
ให้้ สูู ญ หาย รวมถึึงการใช้้ ก ระบวนการทางกฎหมาย
หรืือการฟ้้ อ งร้้ อ งกลั่่� น แกล้้ ง เพื่่� อ ปิิ ด ปาก (Strategic
Lawsuit Against Public Participation: SLAPPs)
(4) สถานการณ์์จัังหวััดชายแดนภาคใต้้ ทั้้�งเหตุุการณ์์
ความรุุ น แรง การวิิ ส ามัั ญ ฆาตกรรม และการตรวจ
เก็็บตััวอย่่างสารพัันธุุกรรม (DNA) และ (5) เสรีีภาพ
ในการแสดงความคิิ ด เห็็ น เสรีี ภ าพของสื่่� อ มวลชน
และเสรีี ภ าพในการรวมกลุ่่�ม ในเรื่่� อ งการดำเนิิ น คดีี
กัับผู้้�ใช้้เสรีีภาพในการแสดงความคิิดเห็็นผ่่านช่่องทาง
ป ระจำ � ปี งบ ป ระมาณ พ.ศ . 2 5 6 6
73
บ ทที่่� 3 | ผ ลก า ร ดำำ �เนิิ นก า ร ใน ภา พร ว ม
รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์สิทิ ธิิมนุุษยชน
ของประเทศไทยเป็็นรายงานปีีปฏิิทินที่่
ิ มี� เี นื้้�อหาครอบคลุุม
ระยะเวลาระหว่่างเดืือนมกราคม-ธัันวาคมของแต่่ละปีี
ในการจััดทำรายงาน กสม. ได้้ใช้้ข้้อมููลจากการติิดตาม
เหตุุ ก ารณ์์ ที่่� มีี ผ ลกระทบต่่ อ สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนที่่�เกิิดขึ้้�น
ตลอดทั้้�งปีี การปฏิิบััติิงานตามหน้้าที่่�และอำนาจทั้้�งใน
ส่่วนข้้อร้้องเรีียน ข้้อเสนอแนะ แถลงการณ์์ต่อ่ เหตุุการณ์์
สำคััญ การจััดเวทีีรัับฟัังความคิิดเห็็นในประเด็็นสิิทธิิ
ต่่าง ๆ ข้้อมููลจากหน่่วยงานภาครััฐ องค์์กรภาคประชาสัังคม
ภาควิิชาการ รวมทั้้�งการจััดเวทีีสมัชั ชาสิิทธิิมนุุษยชนแล้้ว
นำข้้อมููลมาประมวลและวิิเคราะห์์สถานการณ์์ ปััญหา
หรืืออุุปสรรค เปรีียบเทีียบตามสิิทธิิที่่�ได้้รัับการรัับรอง
ไว้้ในรััฐธรรมนููญ กฎหมายภายในและหนัังสืือสััญญา
ที่่�ประเทศไทยเป็็นภาคีีและมีีพัันธกรณีีที่่�จะต้้องปฏิิบััติิ
ตามพร้้อมทั้้�งมีีข้้อเสนอแนะต่่อรััฐบาลและหน่่วยงาน
ที่่�เกี่่�ยวข้้องในการส่่งเสริิมและคุ้้�มครองสิิทธิิมนุุษยชน
ซึ่่�งในปีีงบประมาณ พ.ศ. 2566 กสม. มีีการดำเนิินงาน
ในส่่วนของการจััดทำรายงานดัังกล่่าว ดัังนี้้�