กรอบแนวคิดสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์
แม้ ว่ำประเด็นสิทธิมนุษยชนและสิทธิอนำมัยเจริ ญพันธุ์เป็ นกำรปฏิบตั ิของทุกหน่วยงำนองค์กรทัง้
ภำครัฐ เอกชน และประชำชนก็ตำม แต่กำรปฏิบตั งิ ำนของภำครัฐภำยใต้ กรอบแนวคิด สิทธิอนำมัยเจริ ญพันธุ์
เกี่ยวข้ องโดยตรงกับกระทรวงสำธำรณสุข ที่มีกำรพิจำรณำยกร่ำงกฎหมำยอนำมัยเจริ ญพันธุ์ซึ่งอยู่ภำยใต้
กรอบของสิทธิอนำมัยเจริญพันธุ์
๑. สิทธิในการมีชีวิตอยู่อย่ างมีศักดิ์ศรี ความเป็ นมนุษย์ (Rights to Life)
ผู้หญิงมีสิทธิที่จะไม่ตกอยู่ในอันตรำยจำกกำรตัง้ ครรภ์, ไม่ตกอยู่ในอันตรำยเพรำะกำรทำแท้ งที่ไม่
ปลอดภัย, ไม่ตกอยูใ่ นอันตรำยเพรำะขำดบริ กำรสุขภำพที่ปลอดภัย ขำดบริ กำรให้ คำปรึกษำ และไม่ตกอยู่
ในอันตรำยเพรำะขำดข้ อมูลข่ำวสำรในเรื่ องสุขภำพทำงเพศและอนำมัยเจริ ญพันธุ์ โดยยึดหลักปฏิญญำ
สำกลว่ำด้ วยสิทธิมนุษยชน ข้ อ ๓ ที่ว่ำ บุคคลมีสิทธิในกำรดำเนินชีวิต ในเสรี ธรรมและในควำมมัน่ คงแห่ง
ร่ำงกำย แผนปฏิบตั กิ ำรประชำกรและพัฒนำ
มำกไปกว่ำนัน้ ในมิติสิทธิในกำรมีชีวิตอยู่อย่ำงมีศกั ดิ์ศรี ควำมเป็ นมนุษย์ ได้ หมำยรวมถึงสิทธิ ใน
เสรี ภำพและควำมปลอดภัยของบุคคล (Right of Liberty and Security of Person) ที่ผ้ หู ญิงมีสิทธิที่จะ
ได้ รับควำมพึงพอใจ อิสระในกำรเลือกวิถีชีวิตทำงเพศ กำรเจริ ญพันธุ์ โดยปรำศจำกกำรบังคับ แทรกแซง
ทังกำรมี
้
เพศสัมพันธ์ ตังครรภ์
้
ทำหมัน รวมไปถึงทำแท้ ง ยกเว้ นในกรณีที่ผ้ หู ญิงยินยอมโดยอิสระและเต็มใจ
, สิทธิในควำมเสมอภำคและกำรไม่ถกู เลื อกปฏิบตั ิในทุกรูปแบบ (Right of Equality and to Be Free All
Forms of Discrimination) และสิทธิในกำรได้ รับควำมปลอดภัยจำกกำรถูกทำรุ ณกรรมและกำรปฏิบตั ิ
มิชอบ (Right to Be Free From Torture and All Treatment) ซึ่งเป็ นไปตำมปฏิญญำสำกลว่ำด้ วยสิทธิ
มนุษยชน รวมไปถึงแผนปฏิบตั ิเพื่อควำมก้ ำวหน้ ำของสตรี อนุสญ
ั ญำว่ำด้ วยกำรขจัดกำรเลือกปฏิบตั ิต่อ
สตรี ในทุกรูปแบบ และแผนปฏิบตั กิ ำรประชำกรและกำรพัฒนำ (จิตติมำ ภำณุเดช และคณะ, ๒๕๕๐)
๒. สิทธิในความเป็ นส่ วนตัว (Rights to Privacy)
กำรให้ บริ กำรด้ ำนสุขภำพทำงเพศและอนำมัยเจริ ญพันธุ์ทุ กรู ปแบบ ต้ องเป็ นกำรให้ บริ กำรโดย
เคำรพควำมเป็ นส่วนตัวและยึดกำรตัดสินใจของผู้รับบริ กำรเป็ นหลัก รวมถึงเรื่ องกำรคุมกำเนิดและกำรทำ
แท้ ง ซึ่งกำรรักษำควำมลับของผู้รับบริ กำรถือเป็ นหลักกำรสำคัญอย่ำงยิ่ง (จิตติมำ ภำณุเดช และคณะ,
๒๕๕๐)
๓. สิทธิในการได้ รับข้ อมูลข่ าวสารและการศึกษา (Rights to Information and Education)
กำรมีสิทธิรับข้ อมูลควำมรู้ที่ถกู ต้ อง ทันสมัยและรอบด้ ำน เพื่อประโยชน์สงู สุดในกำรตัดสินใจในทุก
เรื่ องเกี่ ยวกับเรื่ องสุขภำพทำงเพศและอนำมัยเจริ ญพันธุ์ของตนเอง ตำมอนุสัญญำว่ำด้ วยกำรขจัดกำร
เลือกปฏิบตั ิต่อสตรี ทุกรู ปแบบ ข้ อ ๑๐ “กำหนดว่ำรัฐภำคีจะใช้ มำตรกำรที่เหมำะสมทุกอย่ำงเพื่อขจัดกำร
๒๕