Tratadu balu dala balu sei tula obrigasaun espesífika sira ba Estadu sira relasiona ho
violasaun sira-ne’ebé mosu hosi hahalok privadu. Iha kazu sira hanesan ne’e, Estadu sei sai
nafatin responsavel bainhira nia falla atu prenxe obrigasaun ne’e, no mós bainhira Estadu
falla kona-ba razaun ida entre sira seluk ne’ebé temi iha leten. Porezemplu, aleinde taumatan ba aktu diskriminasaun públiku sira, CEDAW ezije Estadu parte sira atu foti medida
konkreta sira hodi “halakon diskriminasaun hasoru feto sira husi kualkér ema, organizasaun
ka empreza ida”.48 Estadu parte sira mós hetan ezijénsia atu foti medida sira hodi “modifika
padraun konduta sira sosiál no kulturál husi mane no feto sira, ho vizaun atu alkansa
eliminasaun ba prekonseitu no prátika kostumeira sira no prátika sira seluk hotu ne’ebé
bazeia ba ideia kona-ba inferioridade ka superioridade husi seksu rua ne’e ka kona-ba papél
estereótipu sira ba feto no mane sira”.49 Obrigasaun rua ne’e ezije Estadu sira atu
diretamente engaja ho konduta no atitude sira husi ema indivíduu sira no entidade privada
sira-ne’ebé iha impaktu negativu ba feto sira no sira-nia direitus.50
NATUREZA HUSI ESTADU PARTE NIA RESPONSABILIDAE TUIR CEDAW51
Estadu parte sira iha obrigasaun ida atu la kauza diskriminasaun hasoru feto sira liuhosi
sira-nia aktu no omisaun sira; tuirmai Estadu sira iha obrigasaun atu reaje ho ativu kontra
diskriminasaun hasoru feto sira, sein tau atensaun ba seráke Estadu ka atór privadu sira
mak komete aktu ka omisaun sira hanesan ne’e. Diskriminasaun bele akontese liuhosi
Estadu sira-nia falla atu foti medida lejizlativa nesesária sira hodi asegura realizasaun
másima husi feto sira-nia direitus, falla atu adota polítika nasionál sira ho objetivu atu
alkansa igualdade entre feto no mane sira no falla atu impoin lei relevante sira.
Artigu 2 la limitadu ba proibisaun diskriminasaun hasoru feto sira-ne’ebé kauza
diretamente ka indiretamente husi Estadu parte sira. Artigu 2 mós impoin
obrigasaun dilijénsia apropriada ida ba Estadu parte sira atu prevene
diskriminasaun ne’ebé hala’o husi atór privadu sira. Iha kazu balu, atór privadu
ida-nia aktu ka omisaun aktu sira bele hetan atribui ba Estadu tuir lei
internasionál. Estadu parte sira nune’e iha obrigasaun hodi asegura atu atór
privadu sira la engaja iha diskriminasaun hasoru feto sira hanesan define tiha ona
iha Konvensaun. Medida apropriada sira-ne’ebé Estadu parte sira iha obrigasaun
atu foti inklui regulamentasaun ba atividade sira husi atór privadu sira relasiona ho
edukasaun, empregu no polítika no prátika sira saúde nian, kondisaun sira
serbisu nian no padraun sira serbisu nian, no área sira seluk iha-ne’ebé atór
privadu sira fornese serbisu ka fasilidade sira, hanesan atividade bankária no
hela-fatin/uma.
2.9. Remédiu sira ba violasaun sira hasoru feto sira-nia direitus
umanus
Sirkunstánsia partikulár sira iha-ne’ebé feto no feto-oan sira sai vítima husi krime no
violasaun hasoru direitus umanus … ezije abordajen sira-ne’ebé espesialmente adapta
48
Artigu 2(e).
49
Artigu 5(a).
50
Ba determinasaun sira husi Komité CEDAW relasiona ho Estadu parte nia obrigasaun sira relasiona ho atór privadu sira
porfavór haree, porezemplu: A.T. v. Hungary; Komunikasaun Nú. 2/2003, vizaun sira-ne’ebé hetan adota loron- 26
fulanJaneiru tinan-2005; Goekce (matebian) v. Austria, Komunikasaun Nú. 5/2005, vizaun sira-ne’ebé hetan adota loron-6
fulan-Agostu tinan-2007; no Jallow v. Bulgaria, Komunikasaun Nú. 32/2011, vizaun sira ne’ebé hetan adota loron-23 fulanJullu tinan-2012.
51
Komité CEDAW; Rekomendasaun Jerál Nú. 28, tinan-2010, parág. 10 no 13
Promove no Proteje Feto no Feto-oan sira-nia Direitus Umanus: Manuál ba Instituisaun Nasionál sira Direitus Umanus nian
39