84
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๗
ในปี ๒๕๕๗ เห็นว่ามีสถานการณ์สำ�คัญที่ควรกล่าวถึงเป็นการเฉพาะ ดังนี้
๒.๑.๑) สิทธิแรงงานด้านการสมาคม การรวมตัว และการร่วมเจรจาต่อรอง
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๖๔ ได้ประกัน
เสรีภาพของบุคคลในการรวมกันเป็นสมาคม สหภาพ สหพันธ์ สหกรณ์ กลุ่มเกษตรกร องคการเอกชน
องคการพัฒนาเอกชน หรือหมูคณะอื่น รวมถึงข้าราชการและเจ้าหน้าที่ของรัฐมีเสรีภาพในการรวมกลุม
เช น เดี ย วกั บ บุ ค คลทั่ ว ไป แต่ ต อ งไม ก ระทบประสิ ท ธิ ภ าพในการบริ ห ารราชการแผ น ดิ น และความ
ตอเนื่องในการจัดทําบริการสาธารณะ ทั้งนี้ ให้เป็นไปตามที่กฎหมายบัญญัติ ในขณะที่พระราชบัญญัติ
แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๘ เป็นกฎหมายที่กำ�หนดแนวทางปฏิบัติต่อกันระหว่างฝ่ายนายจ้างและลูกจ้าง
ในเรื่องสิทธิ หน้าที่ และผลประโยชน์ในการทำ�งานร่วมกัน ตลอดจนวิธีการระงับข้อขัดแย้งหรือข้อพิพาท
แรงงาน รวมถึงการกำ�หนดเรื่องการรวมกลุ่มเป็นสหภาพ สหพันธ์ แต่กฎหมายฉบับดังกล่าวยังไม่ครอบคลุม
ถึงคนทำ�งานที่เป็นแรงงานต่างด้าวในการรวมกลุ่ม แรงงานนอกระบบ (เช่น ผู้รับงานไปทำ�ที่บ้าน แรงงาน
ในภาคเกษตรกรรม แม่บ้าน) และให้อ�ำ นาจรัฐในการแทรกแซงการดำ�เนินการขององค์กรลูกจ้างและองค์กร
นายจ้าง เช่น การจัดตั้งต้องมีการจดทะเบียน กรณีที่มีการนัดหยุดงานที่อาจทำ�ให้เกิดความเสียหายต่อ
เศรษฐกิจ รัฐมนตรีมีอำ�นาจสั่งให้ลูกจ้างต้องกลับเ���้าทำ�งานตามปกติได้ เป็นต้น ในขณะที่พระราชบัญญัติ
แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๓ เป็นกฎหมายที่กำ�หนดแนวทางปฏิบัติระหว่างฝ่ายนายจ้าง (รัฐวิสาหกิจ)
และฝ่ายลูกจ้าง ในทำ�นองเดียวกับพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๘ และไม่ครอบคลุมถึง
คนทำ�งานที่เป็นแรงงานต่างด้าวเช่นกัน นอกจากนี้ พระราชบัญญัติฉบับดังกล่าวยังมีข้อจำ�กัดในการ
กำ�หนดให้รัฐวิสาหกิจแต่ละแห่ง มีสหภาพแรงงานได้เพียงสหภาพเดียว ห้ามนายจ้างปิดงานและลูกจ้าง
นัดหยุดงานโดยเด็ดขาด และการจัดตั้งสหภาพแรงงานต้องมีการจดทะเบียน เป็นต้น ทั้งนี้ กฎหมาย
แรงงานทั้งสองฉบับยังไม่ครอบคลุมถึงสิทธิของข้าราชการที่จะมีสิทธิในการสมาคม การรวมตัว และการ
ร่วมเจรจาต่อรอง และยังคงไม่มีการออกกฎหมายรับรองสิทธิดังกล่าวของข้าราชการ ตามที่รัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๖๔ ได้รับรองไว้
ในขณะที่ประเทศไทยเป็นสมาชิกร่วมก่อตั้งองค์การแรงงานระหว่างประเทศ
(International Labour Organization : ILO) ซึ่งเป็นองค์กรที่คุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของแรงงาน
มีสถานะเป็นทบวงชำ�นัญพิเศษของสหประชาชาติ ปัจจุบันมีอนุสัญญาทั้งหมด ๑๘๙ ฉบับ ซึ่งประเทศไทย
เป็ น ภาคี อ นุ สั ญ ญา ๑๕ ฉบั บ โดยยั ง ไม่ ไ ด้ เข้ า เป็ น ภาคี อ นุ สั ญ ญา ฉบั บ ที่ ๘๗ ว่ า ด้ ว ยเสรี ภ าพในการ
สมาคมและการคุ้มครองสิทธิในการรวมตัว และฉบับที่ ๙๘ ว่าด้วยสิทธิในการรวมตัวและการร่วมเจรจา