82
ที่ถูกด�ำเนินคดีจากนโยบายประกาศเขตพื้นที่ทับที่ท�ำกิน
และการกระท�ำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุก ครอบครอง
หรือกระท�ำการใด ๆ ให้สภาพป่าเสื่อมเสียรวมอยู่ด้วย
ภายหลังที่รัฐบาลได้ประกาศใช้ พ.ร.บ. อุทยาน
แห่งชาติ พ.ศ. 2562 พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า
พ.ศ. 2562 และ พ.ร.บ. ป่าชุมชน พ.ศ. 2562 หน่วยงาน
ที่ เ กี่ ย วข้ อ งมี ห น้ า ที่ ต ้ อ งจั ด ท� ำ กฎหมายล� ำ ดั บ รองเพื่ อ
ก� ำ หนดหลั ก เกณฑ์ คุ ณ สมบั ติ และเงื่ อ นไขในการ
อยู ่ อ าศั ย ในพื้ น ที่ ที่ ไ ด้ มี ก ารส� ำ รวจและตรวจสอบการ
ถือครองทีด่ นิ ท�ำกินและทีอ่ ยูอ่ าศัย อย่างไรก็ตาม ในปี 2565
การด�ำเนินการดังกล่าวยังไม่เสร็จสิ้นและมีความล่าช้า
ในขณะเดี ย วกั น ภาคประชาสั ง คมได้ เ รี ย กร้ อ งให้
ทบทวนเนื้อหาร่างกฎหมายล�ำดับรองที่อาจมีผลกระทบ
ต่ อ การมี ส ่ ว นร่ ว มของประชาชนในการอนุ รั ก ษ์ แ ละ
ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ ขอบเขตเงื่อนไข
การใช้ ป ระโยชน์ ท รั พ ยากรบางกรณี ไ ม่ ส อดคล้ อ ��กั บ
วิถชี วี ติ ของประชาชน รวมทัง้ บทก�ำหนดโทษมีความรุนแรง
ไม่สอดคล้องกับความเสียหาย341 นอกจากนี้ มีรายงานว่า
ในการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนในการก�ำหนด
พืน้ ทีอ่ ทุ ยานแห่งชาติออบขานในเขต อ. สะเมิง จ. เชียงใหม่
ประชาชนในพื้นที่ประมาณ 300 คน มีความกังวลถึง
ผลกระทบต่อโอกาสในการด�ำรงชีวติ และการประกอบอาชีพ
รวมถึ ง การไม่ ไ ด้ รั บ ความคุ ้ ม ครองสิ ท ธิ ใ นการ
ใช้ ป ระโยชน์จ ากทรัพ ยากรธรรมชาติตามที่ ก�ำหนดไว้
ในมาตรา 64 (การส�ำรวจพื้นที่ท�ำกินของราษฎร) และ
มาตรา 65 (การใช้ประโยชน์จากป่า) ตาม พ.ร.บ. อุทยาน
แห่งชาติ พ.ศ. 2562 ทั้งนี้ กสม. ได้จัดท�ำรายงานและ
มีขอ้ เสนอแนะเกีย่ วกับกฎหมายล�ำดับรองซึง่ อาศัยอ�ำนาจ
ตาม พ.ร.บ. อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 และ พ.ร.บ.
สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562342 โดยเน้นย�้ำให้
หน่วยงานทีบ่ งั คับใช้กฎหมายด้านทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อมต้องค�ำนึงถึงสิทธิชุมชนซึ่งได้รับการรับรองไว้
ตามรัฐธรรมนูญเป็นหลัก รวมทั้งค�ำนึงถึงการมีส่วนร่วม
ความมั่นคงในการถือครองที่ดินและการประกอบอาชีพ
ของประชาชน
001-234 V9 CS6.indd 82
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
รั ฐ บาลมี ค วามพยายามอย่ า งต่ อ เนื่ อ งในการ
แก้ไขปัญหาการถือครองที่ดินและความขัดแย้งในพื้นที่
ป่าอนุรกั ษ์ โดยมี คทช. เป็นหน่วยงานหลักร่วมกับหน่วยงานอืน่
ที่ มี บ ทบาทด้ า นการจั ด การทรั พ ยากรธรรมชาติ แ ละ
สิ่งแวดล้อม และด้านที่ดินและการเกษตร โดยมีนโยบาย
ยกระดับโฉนดชุมชนเพื่อจัดสรรที่ท�ำกินให้แก่ประชาชน
รวมทัง้ ปรับปรุงแผนทีแ่ นวเขตทีด่ นิ ของรัฐแบบบูรณาการ
มาตราส่ ว น 1:4000 (One Map) และรั บ รองเส้ น
แนวเขตที่ดินของรัฐเพื่อแก้ปัญหาพื้นที่ทับซ้อนกันของ
หน่วยงานรัฐ เนือ่ งจากแต่ละหน่วยงานมีกฎหมายทีเ่ กีย่ วข้อง
หลายฉบับและใช้มาตราส่วนในแผนที่แนบท้ายกฎหมาย
แตกต่ า งกั น ทั้ ง นี้ เพื่ อ ให้ มี แ นวทางการแก้ ไขปั ญ หา
ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับประชาชนจากการปรับปรุง
แผนที่แนวเขตที่ดินของรัฐซ้อนทับกับแนวเขตที่ดินที่มี
เอกสารสิทธิหรือมีการเข้าครอบครองประโยชน์ซึ่งการ
ด�ำเนินการดังกล่าวสอดคล้องกับข้อเสนอแนะของ กสม. และ
รัฐธรรมนูญ มาตรา 72 (3) ที่ก�ำหนดให้รัฐกระจายการ
ถือครองที่ดินเพื่อให้ประชาชนสามารถมีที่ท�ำกินได้อย่าง
ทัว่ ถึงและเป็นธรรม รวมทัง้ มีความพยายามทีเ่ ป็นรูปธรรม
มากขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหาประชาชนที่ได้รับผลกระทบหรือ
ความเสียหายจากการด�ำเนินนโยบายของรัฐเกี่ยวกับการ
อนุรักษ์และจัดการทรัพยากรธรรมชาติของรัฐเพื่อมุ่งไปสู่
การนิรโทษกรรม และให้ความส�ำคัญต่อการมีสว่ นร่วมของ
ภาคประชาสังคมในการท�ำงานร่วมกับกลไกที่เกี่ยวข้อง
ที่มา : ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
3/14/23 8:40 PM