รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
การให้หนังสืออนุญาต อย่างไรก็ตาม ปัญหาที่มีส่วนใหญ่
เกีย่ วข้องกับการขอให้ออกเอกสารสิทธิ การขอทีด่ นิ ท�ำกิน
และที่อยู่อาศัย และการแก้ไขปัญหาทับซ้อนของแนวเขต
ที่ดิน332 ในปี 2565 คทช. ได้ตั้งคณะท�ำงานแก้ไขปัญหา
และศึ ก ษาแนวทางจั ด ที่ ดิ น ท� ำ กิ น ให้ ชุ ม ชนโดยการ
ยกระดับโฉนดชุมชนให้เป็นรูปแบบหนึ่งของการจัดที่ดิน
ตามมาตรา 10 (4) ของ พ.ร.บ. คณะกรรมการนโยบาย
ทีด่ นิ แห่งชาติ พ.ศ. 2562 ให้เป็นไปตามที่ ครม. มอบหมาย
ให้ คทช. ด�ำเนินการแก้ไขปัญหาที่ทำ� กินตามข้อเรียกร้อง
ของกลุ่มขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม หรือ
ขปส. (P-move)333 นอกจากนี้ เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน
2565 ครม. มีมติเห็นชอบผลการด�ำเนินการปรับปรุง
แผนที่แนวเขตที่ดินของรัฐแบบบูรณาการ มาตราส่วน
1:4000 (One Map) และรั บ รองเส้ น แนวเขตที่ ดิ น
ของรัฐเพื่อแก้ไขปัญหาที่ดินทับซ้อนของหน่วยงานรัฐ 9
หน่วยงาน334 จ�ำนวน 11 จังหวัด โดยมีพื้นที่หลังปรับปรุง
แนวเขตฯ รวม 18,954,338 ไร่ 335
ในส่วนของ กสม. ได้ตรวจสอบในประเด็นที่ดิน
ทับซ้อนที่ส�ำคัญในปี 2565 อาทิ กรณีการออกหนังสือ
ส�ำคัญส�ำหรับที่หลวง (นสล.) พื้นที่สนามฝึกรบในป่าของ
หน่วยงานทางทหารอาจทับซ้อนกับทีด่ นิ ท�ำกินของราษฎร
ใน จ. อุดรธานี จากการตรวจสอบพบว่า พืน้ ทีด่ งั กล่าวเป็น
เขตป่าสงวนแห่งชาติ ไม่สามารถด�ำเนินการเพือ่ ออก นสล.
ได้ จึงมีขอ้ เสนอแนะให้กรมป่าไม้รว่ มกับ คทช. ด�ำเนินการ
จั ด ที่ ดิ น ให้ แ ก่ ร าษฎรในพื้ น ที่ โ ดยเน้ น กระบวนการ
มีสว่ นร่วมและยุตกิ ระบวนการออก นสล.336 กรณีการด�ำเนิน
โครงการของรั ฐ ที่ จ. สุ ริ น ทร์ ทั บ ซ้ อ นกั บ ที่ ดิ น ของ
ประชาชนโดยมิได้มีการพิสูจน์สิทธิการถือครองที่ดินหรือ
ตรวจสอบระงับข้อพิพาทให้เสร็จสิ้น ท�ำให้ที่ดินได้รับ
ความเสียหายและไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้ จึงมีขอ้ เสนอแนะ
ให้กรมที่ดินพัฒนาระบบการควบคุมตรวจสอบการสร้าง
ระวางแผนที่ไว้ใช้ในราชการ พร้อมทั้งจัดท�ำฐานข้อมูล
รูปแปลงที่ดินให้ถูกต้อง และให้ คทช. ปรับปรุงแผนที่
แนวเขตที่ดินของรัฐแบบบูรณาการมาตราส่วน 1:4000
(One Map) เพื่อน�ำมาประกอบการแก้ไขปัญหาแนวเขต
001-234 V9 CS6.indd 81
81
ที่ดินของรัฐ โดยไม่เป็นอุปสรรคต่อการพิสูจน์การได้มา
ซึง่ สิทธิในทีด่ นิ ของประชาชน337 และกรณีแนวเขตปรับปรุงใหม่
ของอุทยานแห่งชาติทับซ้อนที่ดินท�ำกินของประชาชน
ในพืน้ ที่ จ. ระยอง ท�ำให้ประชาชนไม่สามารถอยูอ่ าศัยและ
ประกอบอาชีพการเกษตรได้ จึงมีขอ้ เสนอแนะให้หน่วยงาน
ที่ เ กี่ ย วข้ อ งด� ำ เนิ น การโดยให้ ค� ำ นึ ง ถึ ง การมี ส ่ ว นร่ ว ม
ของชุมชนรวมทั้งความมั่นคงในการถือครองที่ดินและ
การประกอบอาชีพของประชาชน338
สถานการณ์การจัดการทรัพยากรป่าไม้
การอนุ รั ก ษ์ แ ละป้ อ งกั น การบุ ก รุ ก ท� ำ ลาย
ทรัพยากรป่าไม้ตามนโยบายทวงคืนผืนป่าและค�ำสัง่ คสช.
เมื่อปี 2557 ส่งผลให้มีการขับไล่และรื้อถอนท�ำลาย
ทรัพย์สนิ รวมถึงจับกุมด�ำเนินคดีกบั ประชาชนจ�ำนวนมาก
แม้ ต ่ อ มาในปี 2562 รั ฐ บาลได้ ย กเลิ ก ค� ำ สั่ ง ดั ง กล่ า ว
แต่ปัจจุบันผลจากการจับกุมด�ำเนินคดียังคงปรากฏอยู่
จากสถิตกิ ารด�ำเนินคดีทรัพยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อมของ
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ปา่ และพันธุพ์ ชื ซึง่ เก็บรวบรวม
ตัง้ แต่ปี 2554 - 2565 มีจำ� นวน 48,764 คดี (ข้อมูล ณ วันที่
24 มีนาคม 2565) ผูถ้ กู ด�ำเนินคดีสว่ นมากได้รบั ผลกระทบ
เนือ่ งจากไม่มที นุ ทรัพย์ในการต่อสูค้ ดี ประเภทคดีสว่ นมาก
ได้แก่ คดีบุกรุกพื้นที่ คดีท�ำไม้/ของป่า และคดีเกี่ยวกับ
สัตว์ป่า ส่วนสถิติการด�ำเนินคดีกับผู้กระท�ำผิดกฎห��าย
ของกรมป่าไม้ ตัง้ แต่ปี 2560 - 2564 มีจำ� นวน 20,490 คดี
(ข้อมูล ณ วันที่ 19 พฤศจิกายน 2564)339 เฉพาะในปี
2565 พบกรณีประชาชนรายหนึ่งใน จ. ล�ำปาง อยู่อาศัย
และท�ำกินในพื้นที่ก่อนการประกาศเป็นป่าสงวนแห่งชาติ
แต่ถกู ด�ำเนินคดีบกุ รุกพืน้ ทีป่ า่ สงวนแห่งชาติ และศาลฎีกา
พิพากษาให้จำ� คุกและปรับ โดยรอลงอาญา 2 ปี340 เป็นต้น
นอกจากนี้ มีรายงานว่า ยธ. ได้ดำ� เนินการตามมติ ครม.
เกี่ ย วกั บ ข้ อ เรี ย กร้ อ งของกลุ ่ ม P-move โดยจั ด ตั้ ง
คณะท�ำงานศึกษาร่างกฎหมายว่าด้วยการนิรโทษกรรม
แก่ราษฎรซึ่งได้รับความเสียหายหรือได้รับผลกระทบ
จากการด�ำเนินนโยบายของรัฐ โดยมีกรอบการพิจารณา เช่น
การนิยามความเสียหายหรือผลกระทบ การก�ำหนดฐานความผิด
ที่จะได้รับการนิรโทษกรรม เป็นต้น ซึ่งมีกลุ่มประชาชน
3/14/23 8:40 PM