รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
พยาบาล300 กรณีเด็กได้รับกัญชาทั้งโดยตั้งใจและไม่ตั้งใจ
จนต้องเข้ารับการรักษาพยาบาล301 กรณีหญิงสาวเข้า
รักษาตัวในห้องฉุกเฉินจากการรับประทานขนมผสมกัญชา
โดยไม่รู้ตัว302 กรณีนักเรียนสูบกัญชาในโรงเรียน303, 304
เป็ น ต้ น ในเรื่ อ งดั ง กล่ า ว กสม. จึ ง ได้ ป ระชุ ม รั บ ฟั ง
ความคิดเห็นจากภาคส่วนต่าง ๆ และจัดท�ำรายงาน
ข้ อ เสนอแนะต่ อ รั ฐ บาลและรั ฐ สภาเพื่ อ คุ ้ ม ครองสิ ท ธิ
ด้ า นสุ ข ภาพและสิ ท ธิ เ ด็ ก ในสถานการณ์ ก ารใช้ กั ญ ชา
ในประเทศไทย305
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
นับแต่มนี โยบายในการใช้กญ
ั ชาในทางการแพทย์
พบว่า มีจ�ำนวนผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยกัญชาเพิ่มขึ้น
มากกว่าเท่าตัวในปี 2565 จากปีก่อนหน้า อย่างไรก็ตาม
การประกาศให้กัญชาและกัญชงไม่เป็นยาเสพติดให้โทษ
เมื่ อ วั น ที่ 9 มิ ถุ น ายน 2565 มี ร ายงานการใช้ กั ญ ชา
นอกเหนือจากการใช้ทางการแพทย์และรายงานผลกระทบ
ต่ อ สุ ข ภาพที่ อ าจเกี่ ย วเนื่ อ งจากการใช้ กั ญ ชาออกมา
เป็นระยะ โดยเฉพาะในเด็กและเยาวชน สตรีตงั้ ครรภ์ บุคคล
ทีม่ โี รคประจ�ำตัวบางโรค และผูบ้ ริโภคทัว่ ไป ซึง่ ขณะนีร้ ฐั สภา
อยู่ระหว่างการพิจารณากฎหมายเพื่อคุ้มครองผู้บริโภค
จากการใช้กญ
ั ชา กัญชง ทีไ่ ม่เหมาะสมและอาจส่งผลกระทบ
ต่อสุขภาพ อย่างไรก็ตาม ในระหว่างจัดท�ำกฎหมายเฉพาะ
เพือ่ ควบคุมและก�ำกับดูแลการใช้กญ
ั ชา กัญชง หน่วยงาน
ที่ เ กี่ ย วข้ อ งแม้ จ ะมี ก ฎหมายเพื่ อ คุ ้ ม ครองสุ ข ภาพของ
ประชาชนจากการใช้กัญชาหลายฉบับ แต่ยังไม่มีกลไก
บังคับใช้ทชี่ ดั เจนและยังไม่ครอบคลุมเพียงพอทีจ่ ะสามารถ
ป้องกันผลกระทบได้อย่างมีประสิทธิผล306 โดยเฉพาะ
อย่ า งยิ่ ง เมื่ อ มี ก ารออกประกาศกระทรวงสาธารณสุ ข
เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2565 ลงวันที่ 11
พฤศจิกายน 2565 โดยยกเลิกประกาศฉบับเดิม และ
ก�ำหนดให้เฉพาะส่วนของช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพร
ควบคุม ส่งผลให้ใบกัญชาและสารสกัดหรือส่วนอืน่ ๆ ซึง่ มี
สาร THC ไม่ถูกควบคุมโดยประกาศฉบับนี้ อาจส่งผล
ให้ มี ก ารจ� ำ หน่ า ยกั ญ ชาส่ ว นอื่ น ที่ ไ ม่ ใช่ ช ่ อ ดอกให้ แ ก่
001-234 V9 CS6.indd 75
75
ผู ้ ที่ มี อ ายุ ต�่ ำ กว่ า 20 ปี สตรี ตั้ ง ครรภ์ แ ละให้ น มบุ ต ร
นักเรียน นักศึกษาได้
แม้จะมีกฎหมายเพื่อคุ้มครองสุขภาพของ
ประชาชนจากการใช้กญ
ั ชาหลายฉบับ แต่ยงั ไม่มกี ลไก
บังคับใช้ที่ชัดเจนและยังไม่ครอบคลุมเพียงพอ
ที่จะป้องกันผลกระทบได้อย่างมีประสิทธิผล
นอกจากนี้ ในปี 2565 ยังปรากฏรายงานผลกระทบ
จากการใช้กญ
ั ชาของประชาชน สะท้อนจากสถิตผิ ปู้ ว่ ยนอก
ที่ มี ค วามผิ ด ปกติ จ ากการใช้ กั ญ ชาที่ สู ง ขึ้ น เกื อ บ
สามเท่าตัวจากปี 2563 รวมถึงเด็กและเยาวชนผ่านทาง
สื่อต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการขาด
ความรู้ความเข้าใจและการได้รับทราบข้อมูลที่ถูกต้อง
เพี ย งพอต่ อ การใช้ กั ญ ชา ซึ่ ง เป็ น หน้ า ที่ ข องรั ฐ ในการ
คุ ้ ม ครองสิ ท ธิ ด ้ า นสุ ข ภาพและสิ ท ธิ เ ด็ ก รั ฐ ธรรมนู ญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 55
และมาตรา 61 ก� ำ หนดให้ รั ฐ มี ห น้ า ที่ ต ้ อ งเสริ ม สร้ า ง
ให้ประชาชนมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ
และการป้องกันโรค รวมทัง้ ต้องจัดให้มมี าตรการหรือกลไก
ที่ มี ป ระสิ ท ธิ ภ าพในการคุ ้ ม ครองและพิ ทั ก ษ์ สิ ท ธิ ข อง
ผูบ้ ริโภคด้านต่าง ๆ ไม่วา่ จะเป็นด้านการรูข้ อ้ มูลทีเ่ ป็นจริง
ด้านความปลอดภัย หรือด้านอื่นใดอันเป็นประโยชน์ต่อ
ผูบ้ ริโภค นอกจากนี้ ในฐานะรัฐภาคีกติกา ICESCR รัฐยังมี
พันธกรณีตามข้อ 12 ที่ต้องรับรองสิทธิของทุกคนที่จะมี
สุขภาพกายและสุขภาพจิตตามมาตรฐานสูงสุดเท่าที่เป็น
ได้ ซึ่งรวมถึงการท�ำให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร
ที่มีผลกระทบด้านสุขภาพด้วย อีกทั้งมีพันธกรณีตาม
อนุสญ
ั ญา CRC ทีก่ ำ� หนดให้การกระท�ำทัง้ ปวงของรัฐภาคี
ต้องค�ำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นล�ำดับแรก และ
ต้องประกันอย่างเต็มที่เท่าที่จะท�ำได้ให้มีการอยู่รอดและ
การพัฒนาของเด็ก รวมถึงจะต้องด�ำเนินมาตรการทีเ่ หมาะสม
ทั้ ง ปวงที่ จ ะคุ ้ ม ครองเด็ ก จากการใช้ โ ดยผิ ด กฎหมาย
ซึ่งยาเสพติด รวมทั้งสารที่มีพิษต่อจิตประสาทอื่น ๆ ตาม
ข้อ 3 ข้อ 6 ข้อ 24 และข้อ 33 ดังนั้น รัฐจึงต้องให้ความ
ส�ำคัญในการก�ำหนดนโ��บายและการตรากฎหมายใด ๆ
ที่จะมีผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะ
3/14/23 8:40 PM