68
3,000 บาทเท่านั้น269 ซึ่งอาจท�ำให้แรงงานไม่สามารถ
ขึ้ น ทะเบี ย นถู ก กฎหมายได้ เ นื่ อ งจากไม่ มี เ งิ น เพี ย งพอ
ส�ำหรับค่าใช้จ่ายดังกล่าว
ภาคประชาสังคมสะท้อนว่าระบบการขึ้นทะเบียน
แรงงานข้ามชาติผ่านระบบออนไลน์มีความซับซ้อน
กระบวนการขั้นตอนที่มีระยะเวลาจำ�กัด ส่งผลให้
ต้องจ้างบริษัทนำ�เข้าหรือนายหน้าซึ่งมี
ค่าใช้จ่ายเพิ่มสูง
ปัญหาไม่ได้รับความคุ้มครองทางสังคม
แรงงานข้ามชาติยังคงประสบปัญหาไม่ได้รับ
ความคุม้ ครองทางสังคมจากการทีน่ ายจ้างไม่ได้ดำ� เนินการ
ขึ้ น ทะเบี ย นและส่ ง เงิ น สมทบผู ้ ป ระกั น ตนให้ แรงงาน
ข้ า มชาติ และถู ก ละเมิ ด สิ ท ธิ จ ากการไม่ ไ ด้ รั บ ค่ า จ้ า ง
การได้รับค่าจ้างไม่เป็นธรรม และความหวาดกลัวว่า
หากยืน่ เรือ่ งร้องเรียนนายจ้างต่อหน่วยงานอาจถูกเลิกจ้าง
และไม่สามารถท�ำงานในประเทศไทยได้270 โดยมีกรณี
ตัวอย่าง อาทิ กรณีแรงงานชาวเมียนมาท�ำงานในโรงงาน
ผลิตถุงมือยางแห่งหนึ่งถูกไล่ออกโดยไม่ได้รับค่าชดเชย
และมีการค้างค่าจ้าง271 กรณีแรงงานข้ามชาติชาวกัมพูชา
ถูกเลิกจ้างจากบริษัทอิเล็กทรอนิกส์แห่งหนึ่งโดยไม่ได้รับ
ค่าชดเชยตามกฎหมาย272 กรณีนายจ้างรับเหมาก่อสร้าง
อาคารโรงเรี ย นจากรั ฐ ค้ า งจ่ า ยค่ า จ้ า งให้ แ ก่ แรงงาน
ข้ามชาติ โดยศาลแรงงานภาค 8 ได้พิพากษาให้นายจ้าง
จ่ายค่าจ้างดังกล่าว273
แรงงานข้ามชาติที่เป็นลูกจ้างสถานประกอบ
กิจการจะได้รับการคุ้มครองสิทธิตาม พ.ร.บ. คุ้มครอง
แรงงาน พ.ศ. 2541 และมีสิทธิยื่นค�ำร้องต่อพนักงาน
ตรวจแรงงานตามมาตรา 123 ซึ่งมีสถิติการยื่นค� ำร้อง
ของแรงงานข้ามชาติ ดังนี้ ปี 2562 มีจ�ำนวน 3,692 คน
ปี 2563 จ�ำนวน 3,249 คน ปี 2564 จ�ำนวน 1,368 คน
ปี 2565 จ�ำนวน 1,704 คน โดยประเด็นที่ร้องเรียนเป็น
กรณีเกี่ยวกับเงินค่าจ้าง เงินค่าชดเชย เงินค่าล่วงเวลา
เงินตอบแทนอืน่ ๆ274 และสถิตเิ รือ่ งร้องเรียนต่อ สปส. โดย
ปี 2562 มีจ�ำนวน 7 เรือ่ ง ปี 2563 จ�ำนวน 4 เรือ่ ง ปี 2564
001-234 V9 CS6.indd 68
จ�ำนวน 6 เรื่อง ปี 2565 จ�ำนวน 2 เรื่อง ซึ่งประเด็นที่มี
การร้องเรียนทุกปีคอื นายจ้างไม่ได้ดำ� เนินการขึน้ ทะเบียน
และส่งเงินสมทบผูป้ ระกันตนให้แรงงานข้ามชาติ275 ในส่วน
ของ กสม. มี ร ายงานผลการตรวจสอบกรณี ร ะเบี ย บ
กระทรวงแรงงานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้ง
ผูแ้ ทนฝ่ายนายจ้างและผูแ้ ท���ฝ่ายผูป้ ระกันตนเป็นกรรมการ
ในคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. 2564 ข้อ 16 (1)
ที่ก�ำหนดว่า ผู้มีสิทธิเลือกตั้งต้องมีสัญชาติไทยเท่านั้น
จึ ง เป็ น บทบั ญ ญั ติ ที่ ก ่ อ ให้ เ กิ ด การเลื อ กปฏิ บั ติ โ ดย
ไม่เป็นธรรมต่อแรงงานข้ามชาติทขี่ นึ้ ทะเบียนเป็นผูป้ ระกันตน
จึงมีข้อเสนอแนะให้ รง. แก้ไขระเบียบดังกล่าว276
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
ในปัจจุบันประเทศไทยมีความต้องการแรงงาน
ข้ามชาติในการด�ำเนินธุรกิจเป็นจ�ำนวนมาก ซึ่งตั้งแต่
เศรษฐกิจเริม่ ฟืน้ ตัวภายหลังการแพร่ระบาดของโรคโควิด 19
ท�ำให้เกิดการขาดแคลนแรงงาน ในปี 2565 รัฐบาล
ยังคงมีความพยายามในการแก้ไขปัญหาการขาดแคลน
แรงงาน โดยการผ่อนผันให้แรงงานข้ามชาติได้รับสถานะ
การเข้ า เมื อ งถู ก กฎหมายและได้ รั บ ใบอนุ ญ าตท� ำ งาน
ลดขัน้ ตอนการน�ำเข้าแรงงานให้สะดวกและรวดเร็วมากขึน้
รวมถึ ง เปิ ด โอกาสให้ แรงงานข้ า มชาติ ที่ ผิ ด กฎหมาย
ขึ้นทะเบียนให้ถูกต้อง อย่างไรก็ตาม ยังคงมีการสะท้อน
ปัญหาการขึ้นทะเบียนแรงงานข้ามชาติที่มีความซับซ้อน
ท�ำให้แรงงานข้ามชาติต้องพึ่งพิงนายหน้า ส่งผลให้มี
ค่าใช้จ่ายในการขึ้นทะเบียนสูงกว่าความเป็นจริง แรงงาน
บางส่ ว นจึ ง ลั ก ลอบเข้ า มาท� ำ งานอย่ า งผิ ด กฎหมาย
นอกจากนี้ แม้วา่ จ�ำนวนแรงงานข้ามชาติทไี่ ด้รบั ใบอนุญาต
ท�ำงานจะมีสงู ขึน้ ในปี 2565 เมือ่ เปรียบเทียบกับปีทผี่ า่ นมา
แต่ ยั ง คงมี จ� ำ นวนน้ อ ยกว่ า ช่ ว งก่ อ นเกิ ด สถานการณ์
การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ซึ่งเป็นความท้าทาย
ของรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวเพื่อน�ำเข้าแรงงาน
ข้ามชาติอย่างถูกกฎหมายและสนับสนุนภาคธุรกิจให้
ขับเคลื่อนและฟื้นฟูระบบเศรษฐกิจภายหลังวิกฤติการณ์
การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19
3/14/23 8:40 PM