รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
มีเด็กกำ�พร้า ประมาณ 1,400 คน ยังไม่ได้รับ
การช่วยเหลือเยียวยา
ส� ำ หรั บ มิ ติ ก ารป้ อ งกั น และแก้ ไ ขปั ญ หา
ความไม่สงบในพืน้ ทีจ่ งั หวัดชายแดนภาคใต้ รัฐบาลได้ดำ� เนิน
กระบวนการพูดคุยสันติสุข ซึ่งบรรลุกรอบการท�ำงาน
ร่วมกันประกอบด้วย การลดสถานการณ์ความรุนแรงใน
พืน้ ที่ การมีสว่ นร่วมทางการเมือง และกลไกการปรึกษาหารือ
ในพื้นที่175 ทั้งนี้ จากการท�ำข้อตกลงร่วมกันในการลด
ความรุนแรงและยุติปฏิบัติการทางทหารตลอดช่วงเดือน
รอมฎอนพบว่า ในช่วงเวลาดังกล่าวมีเหตุการณ์ความรุนแรง
เกิดขึน้ เพียง 1 เหตุการณ์176 ต่อมาคณะพูดคุยเพือ่ สันติสขุ
จังหวัดชายแดนภาคใต้และคณะผูแ้ ทนขบวนการแนวร่วม
ปฏิวัติแห่งชาติมลายูปัตตานี (BRN) ได้พบปะหารือและ
มีขอ้ เสนอลดความรุนแรงร่วมกันชัว่ คราว (ระยะที่ 2) และ
ริเริ่มให้มีการจัดการปรึกษาหารือกับประชาชนในพื้นที่
ในรูปแบบที่ครอบคลุมและชัดเจนยิ่งขึ้น ในขณะที่คณะ
ผู้แทน BRN ได้น�ำเสนอร่างเอกสารแนวคิดในการยุติ
ความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้พร้อมด้วยร่างเอกสาร
แนวคิดเกี่ยวกับการจัดเวทีปรึกษาหารือกับประชาชนใน
จังหวัดชายแดนภาคใต้ พร้อมทัง้ ริเริม่ จัดเวทีปรึกษาหารือ
กับประชาชนในพืน้ ทีอ่ ย่างเปิดกว้าง เพือ่ ให้มกี ลไกติดตาม
สถานการณ์ในจังหวัดชายแดนภาคใต้และรายงานเหตุ
รุนแรงที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างแม่นย�ำและเป็นกลาง177
ในปี 2565 รัฐบาลยังคงบังคับใช้กฎหมายพิเศษ
ด้านความมั่นคงในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง แต่มีการปรับลด
พื้นที่ อ. ยะหริ่ง จ. ปัตตานี ออกจากพื้นที่การประกาศ
สถานการณ์ฉุกเฉินที่มีความร้ายแรง178 ส่งผลให้ปัจจุบัน
มี พื้ น ที่ ที่ ย กเลิ ก การประกาศสถานการณ์ ฉุ ก เฉิ น ที่ มี
ความร้ายแรงแล้ว จ�ำนวน 9 อ�ำเภอ179, 180 ซึ่งเป็นไปตาม
ข้ อ เสนอแนะในรายงานผลการประเมิ น สถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยของ กสม. ทีใ่ ห้ทบทวน
การใช้ ก ฎหมายพิ เ ศษด้ า นความมั่ น คงอย่ า งต่ อ เนื่ อ ง
อย่างไรก็ตาม การบังคับใช้กฎหมายพิเศษด้านความมัน่ คง
ส่งผลให้สทิ ธิและเสรีภาพบางประการของประชาชนในพืน้ ที่
ยังคงถูกจ�ำกัด เช่น สิทธิในกระบวนการยุติธรรม สิทธิ
001-234 V9 CS6.indd 53
53
ในความเป็นอยูส่ ว่ นตัว และเสรีภาพในการเดินทาง เป็นต้น
โดยในช่วงเดือนมกราคม - ธันวาคม 2565 กสม. ได้รับ
เรื่องร้องเรียนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ จ�ำนวน
7 ค�ำร้อง181 ซึง่ ลดลงเล็กน้อยเมือ่ เทียบกับช่วงเวลาเดียวกัน
ของปี 2564 ที่มีจ�ำนวน 8 ค�ำร้อง โดยในปี 2565 กสม.
ได้ออกรายงานผลการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน
อันเกี่ยวข้องกับสถานการณ์ในจังหวัดชายแดนภาคใต้
ที่ส�ำคัญ ได้แก่
1) กรณีที่มีการกล่าวอ้างว่าถูกเจ้าหน้าที่ทหาร
คุกคามความเป็นส่วนตัว โดยการไปพบ ณ ทีพ่ กั หลายครัง้
ในขณะที่มีแต่ผู้หญิงและเด็ก ซึ่ง กสม. เห็นว่าเป็นการ
ละเมิดสิทธิในความเป็นส่วนตัวในการอยู่หรือพักอาศัย
จึงเสนอให้ กอ.รมน. ภาค 4 สน. ยกเลิกแนวทางและ
วิธีปฏิบัติให้หน่วยทหารในพื้นที่ตรวจเยี่ยมหรือติดตาม
ตรวจสอบพฤติกรรมของผูไ้ ม่มสี ว่ นเกีย่ วข้องกับการกระท�ำ
ความผิด และปรับปรุงแนวทางหรือวิธีปฏิบัติในการเข้า
ตรวจเยี่ยมเครือญาติบุคคลเป้าหมายให้มีความเหมาะสม
ได้สัดส่วน โดยร่วมมือกับผู้น�ำศาสนาหรือผู้น�ำชุมชนหรือ
หน่วยงานอื่นในพื้นที่ในการเข้าตรวจเยี่ยม182
2) กรณี ก ล่ า วอ้ า งว่ า เจ้ า หน้ า ที่ ข องรั ฐ ฝ่ า ย
ความมั่น��งท�ำร้ายร่างกายในระหว่างควบคุมตัว ซึ่ง กสม.
ตรวจสอบแล้วพบว่ามีการกระท�ำเกินความจ�ำเป็น ไม่ได้
สัดส่วนกับภารกิจหรือเป้าหมายในการปฏิบัติหน้าที่ของ
เจ้าหน้าที่ และเสนอให้ กอ.รมน. ภาค 4 สน. ก�ำชับให้
เจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความระมัดระวัง และควร
ด�ำเนินการเท่าที่จ�ำเป็นตามสถานการณ์และได้สัดส่วน
รวมถึ ง ให้ มี ก ารบั น ทึ ก ภาพเคลื่ อ นไหวขณะเข้ า จั บ กุ ม
ควบคุ ม ตั ว และสอบสวนบุ ค คล ตลอดจนพิ จ ารณา
ให้การเยียวยาแก่ผู้เสียหาย183
สืบเนือ่ งจากเรือ่ งร้องเรียนทีก่ ล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่
ความมั่นคงท�ำร้ายร่างกายผู้ต้องสงสัยในคดีความมั่นคง
ในขณะควบคุมตัวเป็นประเด็นที่มีการร้องเรียนเข้ามายัง
กสม. อยู่เป็นระยะ ซึ่งที่ผ่านมา กสม. ได้เสนอแนะให้
หน่วยงานด้านความมั่นคงก�ำชับเจ้าหน้าที่ให้ปฏิบัติตาม
กฎระเบียบอย่างเคร่งครัด รวมถึงให้นำ� ตัวผู้ถูกควบคุมตัว
3/14/23 8:40 PM