รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
เผาท�ำ ลายสิ่งปลูก สร้างและทรัพ ย์สินของชาวบ้ า น155
รวมถึ ง กรณี ก ลุ ่ ม ผู ้ เรี ย กร้ อ งด้ า นสิ ท ธิ ชุ ม ชนและสิ ท ธิ
ของกลุ่มชาติพันธุ์ ถูกแจ้งข้อหาร่วมกันหมิ่นประมาท
โดยการโฆษณา จากการโพสต์เกี่ยวกับการท�ำหน้าที่ของ
ผู้สื่อข่าวรายหนึ่ง ซึ่งศาลรับฟ้องและให้ปล่อยตัวชั่วคราว
โดยไม่ต้องวางหลักทรัพย์156
2. ความคืบหน้าทางคดีของนักปกป้อง
สิทธิมนุษยชน
พบเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรณีผู้หญิง
นักปกป้องสิทธิมนุษยชน 2 คน ซึ่งเป็นอดีต กสม. และ
ผูท้ ำ� งานภาคประชาสังคม ยืน่ ฟ้องหน่วยงานของรัฐเกีย่ วกับ
ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (Information Operation: IO)
โดยศาลแพ่ ง ได้ สื บ พยานเรี ย บร้ อ ยแล้ ว และก� ำ หนด
นัดอ่านค�ำพิพากษาในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2566157 กรณี
อดีต กสม. และนักปกป้องสิทธิมนุษยชน 2 คน ถูกบริษัท
เอกชนแห่งหนึง่ ฟ้องในความผิดฐานหมิน่ ประมาทด้วยการ
โฆษณา จ�ำนวน 2 คดี โดยศาลมีค�ำสั่งรับฟ้อง เนื่องจาก
พิจารณาแล้วเห็นว่ายังไม่สามารถพิสจู น์ได้วา่ บริษทั เอกชน
ใช้สิทธิฟ้องคดีโดยไม่สุจริตหรือกลั่นแกล้ง ตามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 161/1 และ
ปล่อยตัวชั่วคราวผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสามคนโดยไม่ต้องใช้
หลักประกัน158 ทั้งนี้ ผู้ถูกฟ้องได้มีการยื่นค�ำร้องขอรวม
การพิจารณาคดีเนือ่ งจากเป็นการฟ้องด้วยมูลเหตุและข้อมูล
ชุดเดียวกัน แต่บริษทั เอกชนได้ยนื่ ค�ำแถลงคัดค้านต่อศาล
และศาลมีค�ำสั่งรับฟ้อง159 ทั้งนี้ ตั้งแต่ปี 2559 บริษัท
เอกชนดังกล่าวได้ฟ้องคดีที่สืบเนื่องจากประเด็นพิพาท
ด้านสิทธิแรงงานต่อนักกิจกรรมแล้ว 22 ราย รวม 37 คดี160
ส�ำหรับสถิติเรื่องร้องเรียนในปี 2565 กสม. ได้
รับเรื่องร้องเรียนในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับนักปกป้อง
สิทธิมนุษยชน จ�ำนวน 2 ค�ำร้อง ได้แก่ กรณีผู้ที่เรียกร้อง
ให้ มี ก ารสอบสวนคดี ก ารหายตั ว ไปของนายวั น เฉลิ ม
สัตย์ศกั ดิส์ ทิ ธิ์ ถูกหน่วยงานของรัฐน�ำชือ่ ไปบรรจุไว้ในเอกสาร
“บุคคลเฝ้าระวังพิเศษ (ระดับแดง)” และเผยแพร่ให้
เจ้าหน้าทีต่ ดิ ตาม และกรณีเจ้าหน้าทีข่ องรัฐไม่ให้นกั ปกป้อง
สิทธิมนุษยชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ท� ำหน้าที่
001-234 V9 CS6.indd 49
49
เป็ นวิ ท ยากรในกิ จกรรมเวที เ สวนาสาธารณะ โดยทั้ ง
2 ค�ำร้อง อยูใ่ นระหว่างการตรวจสอบข้อเท็จจริง ส่วนเรือ่ ง
ร้ อ งเรี ย นเกี่ ย วกั บ ประเด็ น นั ก ปกป้ อ งสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน
ทีส่ ำ� คัญ ซึง่ กสม. ด�ำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงเสร็จสิน้
ในปี 2565 ได้แก่
1) กรณี ก ล่ า วอ้ า งว่ า มี ก ารบั ง คั บ ให้ นั ก เรี ย น
ลาออกจากโรงเรียน และกลั่นแกล้งด�ำเนินคดีอาญากับ
ผู้ปกครอง โดยแจ้งความด�ำเนินคดีอาญาตาม พ.ร.บ.
ว่าด้วยการกระท�ำความผิดเกีย่ วกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550
ในหลายพื้นที่จากกรณีเดียวกัน กสม. เห็นว่าการกระท�ำ
ดังกล่าวเข้าข่ายเป็นกรณี SLAPPs เพื่อสร้างภาระให้แก่
บุคคลในการต่อสู้คดีมากกว่าการร้องขอความยุติธรรม
และมี ข ้ อ เสนอแนะให้ ตร. ปรั บ ปรุ ง แนวปฏิ บั ติ ข อง
พนักงานสอบสวนเกี่ยวกับการด�ำเนินคดีที่มีลักษณะเป็น
กรรมเดียว แต่มีการร้องทุกข์ในหลายพื้นที่ โดยไม่เพิ่ม
ภาระหรือจ�ำกัดสิทธิเสรีภาพของบุคคลเกินสมควรแก่เหตุ
ตลอดจนให้ ครม. และส�ำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
พิจารณาเร่งผลักดันการออกกฎหมายทีม่ หี ลักการป้องกัน
การฟ้ อ งคดี ป ิ ด ปาก หรื อ การด� ำ เนิ น คดี โ ดยไม่ สุ จ ริ ต
เพือ่ เป็นการปิดปากการแสดงความคิดเห็นของประชาชน161
2) กรณีขอให้คุ้มครองกลุ่มสหพันธ์เกษตรกร
ภาคใต้ ที่ อ าศั ย อยู ่ ใ นพื้ น ที่ ชุ ม ชนสั น ติ พั ฒ นาและพื้ น ที่
ชุมชนคลองไทรพัฒนาซึ่งเป็นนักปกป้องสิทธิมนุษยชน
ทีถ่ กู ข่มขูค่ กุ คาม โดย กสม. มีขอ้ เสนอแนะให้สถานีตำ� รวจ
ในพื้นที่จัดก�ำลังเจ้าหน้าที่เข้าตรวจตราความปลอดภัย
อย่างสม�่ำเสมอและต่อเนื่อง รวมถึงติดตั้งจุดตรวจหลัก
(ตู้แดง) และกล้องวงจรปิดเพื่อรักษาความปลอดภัย162
นอกจากนี้ ในปี 2565 กสม. อยู่ระหว่างด�ำเนิน
โครงการศึกษาวิจยั เพือ่ พัฒนาข้อเสนอแนะในการส่งเสริม
และคุม้ ครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน โดยจะมีการศึกษา
และทบทวนสถานการณ์ กฎหมาย กลไกและมาตรการ
ที่มีอยู่อย่างเป็นระบบ เพื่อออกแบบและพัฒนากฎหมาย
ระบบ กลไกและมาตรการในการส่งเสริมและคุ้มครอง
นักปกป้องสิทธิมนุษยชนให้ครอบคลุมและถูกน�ำมาใช้
อย่างมีประสิทธิผล
3/14/23 8:40 PM