42
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
ในปี 2565 ยธ. ได้ด�ำเนินการพัฒนาระบบฐาน
ข้อมูลศูนย์แลกเปลี่ยนข้อมูลกระบวนการยุติธรรม (DXC)
เพื่อช่วยให้การด�ำเนินคดีมีความสะดวกและรวดเร็วตาม
ที่ กสม. ได้เน้นย�ำ้ ในรายงานผลการประเมินสถานการณ์ฯ
ปี 2564 และ ตร. มีการก�ำชับให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ภายใต้ ตร. ได้ปฏิบัติตามข้อเสนอแนะของ กสม. แล้ว
แต่จากเรื่องร้องเรียนที่ กสม. ได้รับในปี 2565 มีจำ� นวน
เพิม่ ขึน้ จากปีกอ่ น อาจสะท้อนให้เห็นว่าการน�ำแนวปฏิบตั ิ
ดั ง กล่ า วไปใช้ ใ นสถานี ต� ำ รวจแต่ ล ะแห่ ง ยั ง ไม่ ป ระสบ
ผลส�ำเร็จเท่าที่ควร ซึ่งจะต้องสอดคล้องกับกติกา ICCPR
ข้อ 9 (3) ที่ก�ำหนดให้บุคคลมีสิทธิได้รับการพิจารณาคดี
ภายในระยะเวลาอันสมควร ซึง่ จะส่งผลต่อสิทธิดา้ นอืน่ ๆ
ของผู้ต้องขังตามมา ทั้งนี้ การประกาศใช้กฎหมายว่าด้วย
การก�ำหนดระยะเวลาด�ำเนินงานในกระบวนการยุติธรรม
ทีใ่ ห้หน่วยงานทีบ่ งั คับใช้กฎหมายก�ำหนดระยะเวลาในการ
ด�ำเนินงานส่วนต่าง ๆ อาจช่วยแก้ปัญหาดังกล่าวได้
จึ ง สมควรติ ด ตามผลการด� ำ เนิ น งานของหน่ ว ยงาน
ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการด�ำเนินคดีต่อไป
ข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน
กสม. เห็นควรมีข้อเสนอแนะ ดังนี้
1) รั ฐ บาลโดย ตร. ควรก� ำ ชั บ ให้ พ นั ก งาน
สอบสวนตรวจสอบฐานข้อมูลสถานะของผู้ต้องหาก่อน
ที่จะขอออกหมายจับ และเร่งรัดการด�ำเนินการสอบสวน
ในทั นที ที่ส ามารถกระท� ำ ได้ ห ากผู ้ ต ้ อ งหาถู ก คุ ม ขั ง อยู ่
ในเรือนจ�ำอยู่แล้ว
2) รัฐบาลโดย ตร. ควรพิจารณาแก้ไขค�ำสั่ง ตร.
ที่ 419/2556 เรื่อง การอ�ำนวยความยุติธรรมในคดีอาญา
การท�ำส�ำนวนสอบสวน และมาตรการควบคุม ตรวจสอบ
เร่งรัดการสอบสวนคดีอาญา โดยควรก�ำหนดว่า หาก
ผูต้ อ้ งขังนัน้ ถูกคุมขังอยูใ่ นเรือนจ�ำแล้ว พนักงานสอบสวน
ไม่จ�ำเป็นต้องขอออกหมายจับก่อนการประสานอายัดตัว
โดยให้เริ่มสอบสวนผู้ต้องหาที่เรือนจ�ำในโอกาสแรก
001-234 V9 CS6.indd 42
3) รัฐบาลควรมอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ให้ พิ จ ารณาก� ำ หนดมาตรการและด� ำ เนิ น การตาม
ความเหมาะสม เพือ่ ให้การบังคับใช้ พ.ร.บ. ก�ำหนดระยะเวลา
ด�ำเนินงานในกระบวนการยุติธรรม พ.ศ. 2565 มีผล
ในทางปฏิบตั อิ ย่างมีประสิทธิภาพและอ�ำนวยความยุตธิ รรม
ให้แก่ประชาชน
4. โทษประหารชีวิต
สถานการณ์ ปัญหาหรืออุปสรรค
ปัจจุบนั กฎหมายของประเทศไทยได้กำ� หนดฐาน
ความผิดในประมวลกฎหมายอาญาและกฎหมายอื่นที่มี
โทษประหารชีวิตเป็นโทษสูงสุด รวม 62 ฐานความผิด121
ซึ่งในทางปฏิบัติประเทศไทยมีการบังคับโทษประหาร
ชี วิ ต ครั้ ง สุ ด ท้ า ยเมื่ อ วั น ที่ 18 มิ ถุ น ายน 2561 ทั้ ง นี้
กรมราชทัณฑ์รายงานว่า ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565
มีนักโทษที่ถูกพิพากษาประหารชีวิตจ�ำนวน 192 คน
แยกเป็นคดียาเสพติดให้โทษ 127 คน และคดีความผิดทัว่ ไป
65 คน โดยเป็นนักโทษที่ถูกพิพากษาคดีถึงที่สุด 7 คน
แยกเป็นคดียาเสพติด 6 คน และคดีทั่วไป 1 คน122
อย่างไรก็ตาม การขับเคลื่อนเพื่อด�ำเนินการตาม
มติ ครม. เมือ่ วันที่ 26 กรกฎาคม 2559 ในการด�ำเนินการ
เปลี่ยนแปลงโทษประหารชีวิต 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1
การปรับอัตราโทษความผิดบางประเภท จากที่มีโทษ
ประหารชีวติ เป็นโทษอัตราขัน้ สูงสุดประหารชีวติ ระยะที่ 2
การยกเลิกโทษประหารชีวติ ในบางฐานความผิดทีไ่ ม่เกีย่ วกับ
ชีวติ ระยะที่ 3 การยกเลิกโทษประหารชีวติ ในฐานความผิด
ทีเ่ หลือทัง้ หมด ยังไม่มคี วามคืบหน้า เนือ่ งจากการไม่ได้รบั
การจัดสรรงบประมาณ เพือ่ ด�ำเนินงานให้เป็นไปตามแผนการ
ข้างต้น
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
การประกาศใช้ ป ระมวลกฎหมายยาเสพติ ด
เมื่อปลายปี 2564 ท�ำให้ฐานความผิดที่มีโทษประหาร
ชีวติ ลดลง และผูพ้ พิ ากษาสามารถใช้ดลุ ยพินจิ ทีจ่ ะลงโทษ
โดยไม่ จ� ำ เป็ น ต้ อ งใช้ โ ทษประหารชี วิ ต สถานเดี ย ว
3/14/23 8:40 PM