รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
นับตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2565 รัฐบาลยกเลิก
สถานการณ์ฉุกเฉินและประกาศ ข้อก�ำหนด และค�ำสั่ง
ทีเ่ กีย่ วข้อง ส่งผลให้การชุมนุมอยูภ่ ายใต้บงั คับของ พ.ร.บ.
การชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 255869 และมีประกาศของ
กรุงเทพมหานครให้พื้นที่ 7 แห่งในเขต กทม. เป็นพื้นที่
ชุมนุมที่ไม่ต้องแจ้งการชุมนุมต่อหัวหน้าสถานีต�ำรวจ
ในท้องที่ที่มีการชุมนุมตาม พ.ร.บ. การชุมนุมสาธารณะ
พ.ศ. 255870 นอกจากนี้ สืบเนื่องจากการชุมนุมในปี
2564 มี ผู ้ ไ ด้ รั บ ผลกระทบจากการชุ ม นุ ม ยื่ น ค� ำ ร้ อ ง
ขอรับความช่วยเหลือตาม พ.ร.บ. ค่าตอบแทนผู้เสียหาย
และค่าทดแทนและค่าใช้จ่ายแก่จ�ำเลยในคดีอาญา พ.ศ.
2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม จ�ำนวน 19 ราย พบว่ามีการ
พิจารณาอนุมัติจ่ายเงินเยียวยาแล้ว 17 ราย71 ซึ่งรวมถึง
ผู ้ ไ ด้ รั บ ผลกระทบจากเหตุ ก ารณ์ ก ารสลายการชุ ม นุ ม
ที่บริเวณแยกสามเหลี่ยมดินแดงในปี 256472
ในปี 2565 กสม. ได้รับเรื่องร้องเรียนที่เกี่ยวข้อง
กับการชุมนุมซึง่ อยูร่ ะหว่างการตรวจสอบ 5 ค�ำร้อง ได้แก่
1) กรณีผู้ชุมนุมถูกฟ้องร้องจากการยื่นหนังสือร้องเรียน
กับองค์การสหประชาชาติ เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 256473
2) กรณีการด�ำเนินคดีอาญากับผู้ชุมนุมคาร์ม็อบ เมื่อวันที่
15 สิงหาคม 256474 3) กรณีผไู้ ด้รบั บาดเจ็บจากกระสุนยาง
จากเหตุการณ์สลายการชุมนุมทางการเมือง เมื่อวันที่
15 สิงหาคม 2564 ณ บริเวณแฟลตดินแดง ซึ่งต่อมา
ได้เสียชีวิตเมื่อวันที่ 5 มีนาคม 256575 4) กรณีการคุมขัง
และไม่อนุญาตปล่อยตัวชัว่ คราวนักกิจกรรมทางการเมือง
ที่รณรงค์ให้ยกเลิกประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 11276
และ 5) กรณีการปฏิบตั หิ น้าทีข่ องเจ้าหน้าทีต่ ำ� รวจในการ
สลายการชุมนุมเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2565 ที่บริเวณ
ถนนดินสอ นอกจากนี้ มีเรือ่ งร้องเรียนที่ กสม. ได้ดำ� เนินการ
ด้ ว ยวิ ธี ป ระสานการคุ ้ ม ครองสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน ได้ แ ก่
กรณีการชุมนุมต่อต้านร่างกฎหมาย พ.ร.บ. การด�ำเนิน
กิจกรรมขององค์กรไม่แสวงหาก�ำไร พ.ศ. …. ของกลุ่ม
“ขบวนประชาชนต่อต้านร่างกฎหมายท�ำลายการรวมกลุม่
ของประชาชน” เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2565 โดย กสม.
001-234 V9 CS6.indd 31
31
ประสานให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องอ�ำนวยความสะดวก
แก่ประชาชนที่มาใช้เสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบ
ส่วนกรณีเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับเสรีภาพในการ
ชุ ม นุ ม ที่ กสม. ตรวจสอบเสร็ จสิ้ นและจั ด ท� ำ รายงาน
ผลการตรวจสอบแล้ว ได้แก่ กรณีกล่าวอ้างว่าผู้ชุมนุม
ถูกข่มขู่ท�ำร้ายร่างกายและขัดขวางการใช้เสรีภาพในการ
แสดงความคิดเห็นทางการเมือง จากการชุมนุมเมื่อวันที่
21 ตุลาคม 256377 กรณีการสลายการชุมนุมของกลุ่ม
“เครือข่ายจะนะรักษ์ถนิ่ ” เมือ่ วันที่ 6 ธันวาคม 256478 และ
กรณีเจ้าหน้าที่ต�ำรวจด�ำเนินคดีต่อผู้ที่ใช้เสรีภาพในการ
เข้าร่วมชุมนุมทางการเมืองทีแ่ ยกนางเลิง้ กรุงเทพมหานคร
และ จ. อุบลราชธานี79 โดย กสม. เสนอแนะให้ ตร. พิจารณา
ประมวลเหตุการณ์และสรุปบทเรียนการบริหารจัดการ
การชุมนุมกรณีผู้ชุมนุมที่มีความคิดเห็นแตกต่างกันและ
ได้มาชุมนุมในพื้นที่หรือบริเวณใกล้เคียงกันเพื่อป้องกัน
มิให้มีเหตุการณ์ปะทะกันระหว่างผู้ชุมนุม ให้ทบทวน
แนวทางปฏิ บั ติ ใ นการควบคุ ม และจั ด การการชุ ม นุ ม
โดยจะต้องไม่กระท�ำการใด ๆ ในลักษณะทีเ่ ป็นการกระทบ
ต่อสิทธิและเสรีภาพของผู้ชุมนุมที่ชุมนุมโดยสงบและ
ปราศจากอาวุ ธ รวมถึ ง ให้ ร ะมั ด ระวั ง และค� ำ นึ ง ถึ ง
ความได้สัดส่วนและความจ�ำเป็นตามแต่ละกรณีที่ต้องมี
การด�ำเนินคดีกับผู้ชุมนุมโดยหลีกเลี่ยงการตั้งข้อหาหรือ
ฐานความผิดที่เป็นการจ�ำกัดหรือสร้างภาระแก่ผู้ใช้สิทธิ
และเสรีภาพเกินกว่าเหตุ ทั้งนี้ ในส่วนการด�ำเนินคดี
ต่อผู้ชุมนุม “เครือข่ายจะนะรักษ์ถิ่น” ���นักงานอัยการ
มีความเห็นสั่งไม่ฟ้องผู้ชุมนุม 37 คน ซึ่งสอดคล้องกับ
ข้อเสนอแนะของ กสม.80
ส�ำหรับการตอบรับข้อเสนอแนะของ กสม. ใน
รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชน
ของประเทศไทยปี 2564 สมช. มีความเห็นสอดคล้องกับ
ข้อเสนอแนะที่มีต่อรัฐบาลในกรณีสถานการณ์การชุมนุม
ทางการเมือง โดยเน้นย�้ำให้เจ้าหน้าที่ใช้ความระมัดระวัง
ในการปฏิบัติหน้าที่และบังคับใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัด
ด้วยความเป็นธรรมโดยไม่เลือกปฏิบตั ิ การด�ำเนินการควบคุม
3/14/23 8:40 PM