.
ޝަރުޢީ ދާއިރާއަށް ވެސް ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކުރިމަތިވެފައިވެއެވެ .މިގޮތުން ،ކޯވިޑް 19ގެ ސަބަބުން ކުރު މުއްދަތަކަށް ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުންތައް ނުބޭއްވި ދިޔުމު ެ
ގ
ސަބަބުންނާއި ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އޮންލައިންކޮށް ޝަރީޢަތްތައް ބޭއްވުމުގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސަންޖެހުމުގެ ސަބަބުން ކޯޓުތަކަށް އެކަމުގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވިއެވެ .އެހެންނަމަވެސް ،މި
މުއްދަތުގެ ތެރޭގައިވެސް ،މައްސަލަތައް އަވަސްކުރުމަށްޓަކައި އިދާރީ ގޮތުން އިންތިޒާމުތައް ހަމަޖެހިގެން ދިއުމަކީ އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެޅިގެން ދިޔަ ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެކެވެ.
އަދި ޤާނޫނު ނަންބަރު ( 6/2006ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނު)އަށް ގެނެވުނު 2ވަނަ އިޞްލާޙުން ޝަރީޢަތްތައް ކުރިޔަށްދާ ގޮތް އޮބްޒާރވްކޮށް އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ ނަޒަރުން
އިޞްލާޙުކުރުމަށް ކޮމިޝަނަށް ފެންނަ ކަންކަން ކޯޓުތަކަށާއި ،ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނަށާއި ،އެޓާރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށާއި ،ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުޑީޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނަށް
ހުށަހެޅުމުގެ ބާރު ލިބުމަކީ މިދާއިރާގެ މަސައްކަތްތައް އިތުރަށް ހަރުދާނާކުރުމަށް ލިބިގެންދިޔަ ކުރިއެރުމެކެވެެ.ވ ވ
2020ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ހިމާޔަތްކޮށް ރައްކާތެރިކުރުމަށް ބާރުލިބޭ ގޮތަށް ވަނީ ޤާނޫނުތަކެއް ފާސްކޮށްފައެވެ .އެގޮތުން؛
.
.
.
11
.
.
.
ވ
ފގދގގާނޫނު ނަންބަރު ( 6/2006ޤާނޫނު ނަންބަރު ( 12/2016ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) އަށް 2ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުން ،އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސިންގ
މެދުވެރިކޮށް ޝަރީޢަތްތައް ހިންގުމާއި ޙާއްޞަ ޙާލަތްތަކުގައި ޢަމަލު ކުރާނެ ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތުތަކުގެ ދަށުން ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތެއްގައި ނުވަތަ ކާރިޘާއެއްގައި ޚާއްޞަ
އުޞޫލުތައް ހިންގުމާއި ހައްޔަރު ކުރުމާއި ބަންދުކުރުމާއި ބެހޭ ޚާއްޞަ އިޖުރާއަތްތަކާއި ޚާއްޞަ ހާލަތްތަކުގައި ކޯޓު އަމުރު ދޫކުރުމާއި ޚާއްޞަ ހާލަތުގައި ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީ
ލިބިގަތުން ފަދަ މުހިއްމު ޙައްޤުތައް ހިމެނިފައިވެއެވެ .ޤާނޫނު ނަންބަރު ( 21/2020ޤާނޫނު ނަންބަރު ( 12/2016ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)) އަށް 3ވަނަ އިސްލާޙުން ޖިނާއީ
ބޮޑެތި ކުށްތައް ތަފްޞީލުކޮށް އިތުރަށް އިސްލާޙު ކޮށްފައިވެއެވެ .އަދި މީގެ އިތުރުން ޖިނާއީ އަދުލުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާ ކުރުމުގެ ގޮތުން ގިނަ އިސްލާޙުތަކެއް މި ޤާނޫނުން ވަނީ
ގެނެސްފައެވެ.ވެ
•
ފގދގޤާނޫނު ނަންބަރު ( 8/2020ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ޤާނޫނު) އިން މީހުން ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ރަށެއްގައި ކޮންމެ މީހަކައްމެ ،އެކަށީގެންވާ ނަރުދަމާގެ ނިޒާމެއްގެ ޚިދުމަތް ލިބުމުގެ
ޙައްޤު ކަށްވަރުކޮށްދީ އެ ޙައްޤު ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި މި ޤާނޫނުން ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ޒިންމާތަކެއް އެކަށަ އަޅާފައިވެއެވެ.ވެ
•
ފގދޤާނޫނު ނަންބަރު ( 12/2020މުދާ ގަންނަ ފަރާތްތަކާ ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތައް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ ޤާނޫނު) އިން މުދާގަންނަ ފަރާތްތަކާއި ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ ފަރާތްތަކުގެ
ޙައްޤުތައް ކަނޑައަޅައި އެ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވެއެވެ.ވެ
•
.
.
ފގދޤާނޫނު ނަންބަރު ( 19/2020ޤާނޫނު ނަންބަރު ( 6/2006ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނު) އަށް 2ވަނަ އިސްލާޙް ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުން އިންސާނީ ޙައްގުތައް
ރައްކާތެރިކޮށް ،ދަމަހައްޓައި ކުރިއެރުވުމަށް އުފުލަންޖެހޭ ޒިންމާތަކާއި މަސްޢޫލިއްޔަތުތައް ހަރުދަނާކޮށް ކޮމިޝަނަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރުތައް ފުޅާކޮށްފައިވެއެވެ .އެގޮތުން ،ތަޙްޤީގުކުރުމުގައި
ލިބިދޭ އިތުރު ބާރުތަކާއި ،ޙައްޤެއް ގެއްލިފައިވާކަމަށް ކޮމިޝަނަށް ސާބިތުކުރެވޭ ހިނދެއްގައި މަދަނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި އަނިޔާ ލިބުނު ފަރާތަށް މަދަނީ ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގެ ބާރާއި،
ޝަރީއަތްތައް ކުރިއަށް ދާގޮތް އޮބްޒަރވްކޮށް ކަމާ ގުޅުންހުރި އިދާރާތަކަށް ކަންކަން ހަރުދަނާކުރުމަށް ހުށަހެޅުންތައް ދިނުމުގެ ބާރު ކޮމިޝަނަށް މި އިސްލާހުން ދީފައިވެއެވެ.ވެ
•
ފގދޤާނޫނު ނަންބަރު ( 19/2020ޤާނޫނު ނަންބަރު ( 6/2006ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނު) އަށް 2ވަނަ އިސްލާޙް ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުން އިންސާނީ ޙައްގުތައް
ރައްކާތެރިކޮށް ،ދަމަހައްޓައި ކުރިއެރުވުމަށް އުފުލަންޖެހޭ ޒިންމާތަކާއި މަސްޢޫލިއްޔަތުތައް ހަރުދަނާކޮށް ކޮމިޝަނަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރުތައް ފުޅާކޮށްފައިވެއެވެ .އެގޮތުން ،ތަޙްޤީގުކުރުމުގައި
ލިބިދޭ އިތުރު ބާރުތަކާއި ،ޙައްޤެއް ގެއްލިފައިވާކަމަށް ކޮމިޝަނަށް ސާބިތުކުރެވޭ ހިނދެއްގައި މަދަނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި އަނިޔާ ލިބުނު ފަރާތަށް މަދަނީ ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގެ ބާރާއި،
ޝަރީއަތްތައް ކުރިއަށް ދާގޮތް އޮބްޒަރވްކޮށް ކަމާ ގުޅުންހުރި އިދާރާތަކަށް ކަންކަން ހަރުދަނާކުރުމަށް ހުށަހެޅުންތައް ދިނުމުގެ ބާރު ކޮމިޝަނަށް މި އިސްލާހުން ދީފައިވެއެވެ.ވެ
•
ތ ކުރުމުގެ މާޙައުލެއް ޤާއިމު ކުރުމާއި ،ވަޒީފާގެ އެއްބަސްވުމެއް
ނ އިސްލާޙް) އިން ރައްކާތެރިކަމާއެކު މަސައްކަ ް
ރ ( 22/2020ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު 6ވަ ަ
ފގދޤާނޫނު ނަންބަ ު
ގ ޙައްޤުތައް އިތުރަށް ފުރިހަމަ ކުރެވިފައިވެއެވެ.ވެ
އޮތުމަށް ބާރުއެޅުމާއި ،މަސައްކަތްތެރިންނާއި ވަޒީފާދޭ ފަރާތްތަކު ެ
•
ފގދޤާނޫނު ނަންބަރު ( 24/2020ތަޢުލީމުގެ ޤާނޫނު) އިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ އެއްވެސް ތަފާތު ކުރުމެއްނެތި ،ހަމަކަމާއެކު ،އުނގެނުމުގެ ޙައްޤު
ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވެއެވެ .އެގޮތުން އުނގެނުމުގެ ޙައްޤަކީ އުމުރު ދުވަހަށް ދެމިގެންދާ ޙައްޤެއް ކަމަށާއި ރަސްމީ ތަޢުލީމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކޮށް ނިމުމަށްފަހުގައިވެސް،
އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތުތައް ހުރިހާ އުމުރެއްގެ މީހުނަށް ލިބިދެވޭނެ ނިޒާމެއް ރާއްޖޭގައި ގާއިމުވެފައި އޮންނަންވާނެކަމަށް މި ޤާނޫނުން ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.ވެ
•
ފގދޤާނޫނު ނަންބަރު ( 24/2020ތަޢުލީމުގެ ޤާނޫނު) އިން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ އެއްވެސް ތަފާތު ކުރުމެއްނެތި ،ހަމަކަމާއެކު ،އުނގެނުމުގެ ޙައް ު
ޤ
ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވެއެވެ .އެގޮތުން އުނގެނުމުގެ ޙައްޤަކީ އުމުރު ދުވަހަށް ދެމިގެންދާ ޙައްޤެއް ކަމަށާއި ރަސްމީ ތަޢުލީމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކޮށް ނިމުމަށްފަހުގައިވެސް،
އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތުތައް ހުރިހާ އުމުރެއްގެ މީހުނަށް ލިބިދެވޭނެ ނިޒާމެއް ރާއްޖޭގައި ގާއިމުވެފައި އޮންނަންވާނެކަމަށް މި ޤާނޫނުން ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ.ވެ
•
ފގދޤާނޫނު ނަންބަރު ( 28/2020އިންތިޤާލީ އިންސާފުގެ ޤާނޫނު) އިން ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާއަކުން ނުވަތަ އެއިން ތަނެއްގެ އިސް ހިންގުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކތަ ް
ތ
ކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ކުރަމުންދާ ފަރާތަކުން ،ނިޒާމީ ސިފައެއްގައި ރާވައިގެން ހިންގި ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން މީހެއްގެ ނުވަތަ ބައެއްގެ އިންސާނީ ޙައްޤެއް ނުވަތަ އަސާސީ މިނިވަންކަމެއް
ނިގުޅައިގެންފައިވާނަމަ ،އެފަދަ މައްސަލަތައް ދެނެގަނެ ،އެކަމުގައި ޒިންމާވާ ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކައި އެކަންކުރި ފަރާތްތަކުގެ މައްސަލަތައް ބަލައި އެ ޢަމަލުތަކަށް ޒިންމާވާ
ފަރާތްތައް ޖަވާބުދާރީ ކުރުވައި ،އަނިޔާ ލިބުނު ފަރާތްތަކަށް އިންސާފު ހޯދައިދީ ކުރިއަށްއޮތްތަނުގައި އެފަދަ ކަންކަން ނުހިގާނެކަން ކަށަވަރުކޮށް ޤާނޫނުގެ ވެރިކަމުގެ މައްޗަށް
ބިނާވެފައިވާ ތަހުޒީބީ ދައުލަތެއް އާރާސްތުކުރުން މި ޤާނޫނުން ކަށަވަރު ކުރެއެވެ.ވެ
•
ނ ހައްޤުތައް ރައްކާތެރިކޮށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތުގެ 3ބާރުންވެސް ކެނޑިނޭޅި މަސައްކަތްތައް
ސ 2020ވަނަ އަހަރު ވެގެންދިޔައީ އިންސާ ީ
ފގދއެތަކެއް ގޮންޖެހުމަކާއެކު ވެ ް
ގއި ކުރެވިގެން ދިޔައެވެ.ވެ
އމު މަސައްކަތްތަކެއް އެކި އިދާރާތަކުން މިއަހަރުގެ ތެރޭ ަ
އއު ޢާއްމު ހާލަތަކަށް ދިޔުމަށް އެތަކެއް މުހި ް
ކުރަމުންދިޔަ އަހަރަކަށެވެ .އަދި ަ
12
•