และค�ำนึงถึงสิทธิของผู้ต้องหา จ�ำเลย ผู้ต้องขัง แสดงถึงความพยายามที่จะเคารพ คุ้มครองสิทธิในกระบวนการยุติธรรม ของผู้ต้องหา จ�ำเลย ผู้ต้องขัง ดังนี้ ๑. รั ฐ ได้ พ ยายามปฏิ รู ป กระบวนการยุ ติ ธ รรม โดยคณะกรรมการปฏิรปู ประเทศด้านกระบวนการยุตธิ รรม ได้จัดท�ำแผนปฏิรูปด้านกระบวนการยุติธรรม ๑๐ ด้าน๕๔ การด�ำเนินการของรัฐสะท้อนให้เห็นว่า รัฐได้มองเห็นปัญหา และพยายามจะแก้ไ ขปัญหาของกระบวนการยุติ ธรรม อันมีผลต่อสิทธิและเสรีภาพของประชาชน อีกทั้ง ยังให้ ความส�ำคัญกับกระบวนการมีส่วนร่วมรับฟังความคิดเห็น จากภาคส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่ง กสม. ได้มีความเห็นต่อ ประเด็นการปฏิรปู กระบวนการยุตธิ รรม ดังนี้ ๑) การด�ำเนิน คดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วมของประชาชน (Strategic Lawsuit Against Public Participation : SLAPP) ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีบทบัญญัติที่เกี่ยวกับเรื่องนี้ ๒) ปัญหาการน�ำตัวผู้ต้องหาออกแถลงข่าวต่อสื่อมวลชน โดยไม่ปกปิดใบหน้า ยังคงปรากฏให้เห็นอยู่ ๓) ปัญหา ในการอ� ำ นวยความสะดวกแก่ ป ระชาชนในการเข้ า ถึ ง กระบวนการยุตธิ รรมยังคงมีปญ ั หาการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร ในการด�ำเนินในคดี อย่างเพียงพอและเหมาะสม ๔) ปัญหา การใช้เครือ่ งพันธนาการแก่ผตู้ อ้ งขังระหว่างสอบสวนและขอฝาก���ังต่อศาลเกินกว่าเท่าทีจ่ ำ� เป็นและไม่เป็นไปตามกฎหมาย ๕) การสอบถามปากค�ำ และค�ำเบิกความของพยานหรือผู้เสียหายในความผิดเกี่ยวกับเพศ ยังไม่ปรากฏบทบัญญัติ ที่ให้ความคุ้มครองโดยเฉพาะอย่างยิ่งการถามปากค�ำและการเบิกความในความผิดเกี่ยวกับเพศ ๖) การปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง ที่มีการอายัด ท�ำให้เกิดความล่าช้าและส่งผลให้ผู้ต้องขังที่มีคดีอายัดไม่ได้รับสิทธิหรือประโยชน์ต่าง ๆ ของผู้ต้องขัง ๗) ปัญหานักโทษล้นเรือนจ�ำ เป็นปัญหาหนึง่ ทีเ่ กิดจากการน�ำตัวคนเข้าสูก่ ระบวนการยุตธิ รรมมากเกินกว่าทีจ่ ำ� เป็น โดยเฉพาะ ในผูต้ อ้ งขังคดียาเสพติด ๘) การลบประวัตอิ าชญากรรมของเด็ก ระเบียบส�ำนักงานต�ำรวจแห่งชาติวา่ ด้วยประมวลระเบียบ ๕๔ ดูรายละเอียดเพิ่มเติมในส่วนของสถานการณ์ปี ๒๕๖๐. 86 | รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๐