บทที่ ๒ การประเมินสิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุ ทธศักราช ๒๕๖๐
นอกจากนี้ การที่ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีสนธิสัญญาหลักด้านสิทธิมนุษยชน ท�ำให้รัฐมีพันธกรณี (obligation)
ในการเคารพ (respect) การคุ้มครอง (protect) และการด�ำเนินการอื่นใดที่จ�ำเป็นเพื่อให้เกิดสิทธิและเสรีภาพต่าง ๆ
(fulfill) ตามที่รับรองไว้ในสนธิสัญญา อย่างไรก็ตาม โดยที่ประเทศไทยใช้ระบบกฎหมายแ���บทวินิยมเป็นหลัก ท�ำให้
จ�ำเป็นต้องอนุวัติการกฎหมายภายในประเทศไทย เพื่อการเชื่อมโยงเนื้อหา หลักการ และคุณค่าของกฎหมายระหว่าง
ประเทศมาใช้ บั ง คั บ ทั้ ง นี้ การที่ ก ฎหมายไทยจ� ำ นวนหนึ่ ง ไม่ ส อดคล้ อ งหรื อ รองรั บ สนธิ สั ญ ญาหลั ก ด้ า น
สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนโดยตรงนั้ น จึ ง จ� ำ เป็ น ต้ อ งมี บ ทบั ญ ญั ติ ใ นรั ฐ ธรรมนู ญ ที่ ส อดคล้ อ งพร้ อ มก� ำ หนดให้ รั ฐ ต้ อ งปฏิ บั ติ
ตามสนธิสัญญาหลักด้านสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทยเกี่ยวข้อง
๒. สิทธิและเสรีภาพที่ได้รับประกันตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุ ทธศักราช ๒๕๔๐ ถึง พุ ทธศักราช ๒๕๖๐
แนวคิดเรื่องสิทธิและเสรีภาพนั้นปรากฏเป็นครั้งแรกในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช ๒๔๗๕๑๗
จากนัน้ ได้มกี ารบัญญัตริ บั รองสิทธิเสรีภาพของประชาชนไว้ในรัฐธรรมนูญทุกฉบับ โดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช ๒๕๔๐ ได้บัญญัติรับรองและขยายสิทธิและเสรีภาพของประชาชนออกไปอย่างกว้างขวาง ต่อมา รัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ ได้บัญญัติการคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพของประชาชนในบางเรื่องเพิ่มเติม
จากฉบับก่อนหน้า โดยแก้ไขข้อจ�ำกัดจากการน�ำบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐
ทีท่ ำ� ให้การประกันสิทธิและเสรีภาพของประชาชนยังไม่เกิดผลในทางปฏิบตั ิ เนือ่ งจากการบัญญัตกิ ฎหมายรองรับสิทธิตาม
รัฐธรรมนูญเป็นไปอย่างล่าช้า โดยตัดข้อความ “ทัง้ นี้ ตามทีก่ ฎหมายบัญญัต”ิ ออกจากบทบัญญัตใิ นมาตราต่าง ๆ (มากกว่า
๒๐ มาตรา) เพื่อให้เกิดสภาพและข้อผูกพันของรัฐในการประกันสิทธิและเสรีภาพของประชาชนตามรัฐธรรมนูญโดยทันที
ทั้งนี้ หลังจากที่ คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ได้ประกาศยึดอ�ำนาจการปกครองประเทศ เมื่อวันที่ ๒๒
พฤษภาคม ๒๕๕๗ ได้ประกาศยกเลิกรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐๑๘ และประกาศใช้รฐั ธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชัว่ คราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ โดยให้มผี ลบังคับใช้ในทันที และได้แต่งตัง้ คณะกรรมาธิการยกร่าง
รัฐธรรมนูญ (กมธ.) จ�ำนวน ๓๖ คน เพื่อร่างรัฐธรรมนูญ โดยภายหลังจากที่น�ำเสนอร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช .... ต่อสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) มีมติไม่เห็นชอบร่างรัฐธรรมนูญดังกล่าวทั้งฉบับ ส่งผลให้ สปช. และ กมธ.
สิ้นสุดลง
ต่อมา คสช. ได้แต่งตั้งคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) โดยมีนายมีชัย ฤชุพันธุ์ เป็นประธานกรรมการ และ
กรรมการอื่นอีก ๒๐ คน ให้ท�ำหน้าที่ร่างรัฐธรรมนูญ และคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ได้ก�ำหนดให้วันที่ ๗ สิงหาคม
๒๕๕๙ เป็นวันออกเสียงประชามติ โดยผลจากการลงประชามติในประเด็นที่ ๑ (การแสดงความเห็นชอบกับร่างรัฐธรรมนูญฯ
ทั้งฉบับหรือไม่) มีคะแนนเสียงเห็นชอบ ๑๖,๘๒๐,๔๐๒ เสียง (คิดเป็นร้อยละ ๖๑.๓๕) และในประเด็นที่ ๒ (ค�ำถามพ่วง
ที่ให้สมาชิกวุฒิสภาสรรหาร่วมเลือกนายกรัฐมนตรีกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเลือกตั้ง ในช่วง ๕ ปีแรก) มีคะแนนเสียง
เห็นชอบ ๑๕,๑๓๒,๐๕๐ (คิดเป็นร้อยละ ๕๘.๐๗)๑๙ ส่งผลให้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐
ได้รับการประกาศใช้เมื่อวันที่ ๖ เมษายน ๒๕๖๐
สาระส�ำคัญในการประกันสิทธิและเสรีภาพขัน้ พืน้ ฐานของประชาชนทีป่ รากฏอยูใ่ นรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช ๒๕๔๐ จนถึงพุทธศักราช ๒๕๖๐ สรุปได้ ดังนี้
๑๗ มาตรา ๑๒ ภายในบังคับแห่งบทบัญญัตใิ นรัฐธรรมนูญนี้ บุคคลย่อมเสมอกันในกฎหมาย ฐานันดร-ศักดิโ์ ดยก�ำเนิดก็ดี โดยแต่งตัง้ ก็ดี หรือโดยประการอืน่ ใดก็ดไี ม่กระท�ำให้เกิดเอกสิทธิอย่างใดเลย. ส�ำนักงาน
คณะกรรมการกฤษฎีกา. (๒๕๖๐). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช ๒๔๗๕. สืบค้นจาก http://web.krisdika.go.th/data/law/law1/%C306/%C306-10-2475-a0002.pdf
๑๘ คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.). (๒๕๖๐). ประกาศ คสช. ฉบับที่ ๕/๒๕๕๗ เรื่อง การสิ้นสุดชั่วคราวของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย และประกาศ คสช. ฉบับที่ ๑๑/๒๕๕๗ เรื่อง
การสิ้นสุดของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. สืบค้นจาก http://library2.parliament.go.th/giventake/content_ncpo/ncpo-annouce5-2557.pdf
๑๙ ไทยพับลิก้า. (๒๕๖๐). กกต.รับรองผลประชามติอย่างเป็นทางการ “ประยุทธ์” เผยบันได ๓ ขั้นสู่การเลือกตั้ง-คาด ๔ เหตุหล “โหวตเยส” ชนะขาด. สืบค้นจาก http://thaipublica.
org/2016/08/referendum-15/
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ | 67
บทที่
๒