บทสรุปเชิงผู้บริหาร กลุ่มชาติพันธุ์ ชนพื้ นเมือง คนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ และประชากรข้ามชาติ สังคมไทยมีความเป็นพหุลักษณ์ มีกลุ่มชาติพันธุ์มากกว่า ๕๖ กลุ่ม โดยบางกลุ่มอยู่ในประเทศไทยมานานหลาย ชั่วอายุคน ในขณะที่รัฐบาลได้พยายามส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชากรกลุ่มดังกล่าวโดยการตราและพัฒนากฎหมาย และนโยบายให้สอดคล้องกันเพือ่ แก้ไขปัญหาการไร้รฐั ไร้สญ ั ชาติใน ๔ ส่วนหลัก คือ (๑) การแก้ไขการไร้สญ ั ชาติทเี่ กิดจาก ประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๓๓๗ โดยก�ำหนดพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. ๒๕๐๙ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๒๓ เพื่อแก้ไขปัญหาบุคคลไร้สัญชาติ อันเนื่องมาจากการยกเลิกหลักเกณฑ์การให้สัญชาติโดยหลักดินแดน (๒) การให้สัญชาติกับบุคคลที่สืบสันดานจากบุพการีที่มีเชื้อสายไทยแต่ไม่ได้สัญชาติไทย หรือเสียสัญชาติไทยโดยผลของ กฎหมายอันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงเขตแดน อาทิ กลุ่มคนพลัดถิ่นเชื้อสายไทย หรือคนไทยพลัดถิ่น (๓) การลดขั้นตอน และระยะเวลาในการพิจารณาอนุมัติสัญชาติไทยเฉพาะราย และ (๔) การแก้ไขปัญหาสัญชาติและสถานะบุคคลของเด็ก นักเรียน นักศึกษา และบุคคลไร้สญ ั ชาติในประเทศไทย ทีเ่ ป็นบุตรของชนกลุม่ น้อย และกลุม่ ชาติพนั ธุท์ เี่ กิดในราชอาณาจักรไทย รวมถึงเด็กและบุคคลที่ก�ำลังศึกษาอยู่ในสถาบันการศึกษาหรือส�ำเร็จการศึกษาแล้ว ให้ได้สัญชาติไทยเป็นการทั่วไป โดยการตราพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ. ๒๕๓๔ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) ที่ก�ำหนดหลักเกณฑ์เรื่อง ���ารจดทะเบียนการเกิดของเด็กทุกคนทีเ่ กิดในราชอาณาจักรไทย และพระราชบัญญัตกิ ารทะเบียนราษฎร (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๕๑ ก�ำหนดหลักการเกีย่ วกับการจัดท�ำทะเบียนประวัตขิ องบุคคลทีอ่ าศัยอยูใ่ นประเทศไว้อย่างชัดเจน นอกจากนัน้ รัฐยังด�ำเนินการ ขับเคลื่อน นโยบาย แนวทางต่าง ๆ ให้ก้าวหน้าบรรลุผลเป็นรูปธรรม อาทิ โครงการก�ำหนดสถานะให้แก่บุคคลไร้สัญชาติ โดยเฉพาะเด็กและเยาวชนทัง้ ในและนอกระบบการศึกษาให้ได้รบั สัญชาติไทยอย่างถูกต้อง การมีหนังสือของกระทรวงมหาดไทย ผ่อนปรนให้บุคคลไร้รัฐ ไร้สัญชาติที่ได้รับการขึ้นทะเบียนแล้วสามารถเดินทางออกนอกพื้นที่เขตอ�ำเภอที่ควบคุมได้ แต่ให้อยู่ภายในเขตจังหวัดนั้น เป็นต้น ทั้งนี้ จากการติดตามและตรวจสอบกรณีร้องเรียน และการติดตามความคืบหน้าในการส่งเสริมและคุ้มครอง สิทธิมนุษยชนตามสนธิสญ ั ญาหลักด้านสิทธิมนุษยชน รวมถึงปฏิญญาสหประชาชาติวา่ ด้วยสิทธิของชนพืน้ เมือง (UNDRIP) กสม. ยังพบข้อจ�ำกัดในกฎหมายและนโยบายของรัฐในบางส่วนเกีย่ วกับการพิจารณาสัญชาติและสิทธิในความเป็นพลเมือง ของรัฐไทย ซึ่งท�ำให้เกิดปัญหาสิทธิของบุคคลในกลุ่มนี้ ได้แก่ (๑) การเป็นคนไร้รัฐไร้สัญชาติจากการขาดเอกสารพิสูจน์ตน คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ | 27 บทสรุป ว่าด้วยหลักประกันสุขภาพแห่งชาติและกฎหมายว่าด้วยการประกันสังคม จากเดิมให้คนพิการทีเ่ ข้าระบบการจ้างงานต้อง ใช้สิทธิประกันสังคม แก้ไขเป็นให้สามารถเลือกได้ว่าจะใช้ระบบประกันสังคมหรือระบบประกันสุขภาพถ้วนหน้าเพื่อให้ เกิดประโยชน์ต่อคนพิการมากที่สุด