๑. การเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ท างการศึ ก ษา แม้ ว ่ า ร้ อ ยละ ๖๒
ของงบประมาณการศึกษาทั้งหมดได้สนับสนุนการศึกษา
ในระดั บก่ อ นวั ย เรี ย น ประถมศึ ก ษา และมั ธยมศึ กษา
ก็ ต าม ๙๘ แต่ ใ นปี ก ารศึ ก ษา ๒๕๖๐ มี นั ก เรี ย นที่ อ ยู ่
ในระบบโรงเรียนร้อยละ ๘๑.๕ ต่อประชากรวัยเรียน
โดยระดั บ การศึ ก ษาที่ มี สั ด ส่ ว นนั ก เรี ย นต่ อ ประชากร
วั ย เรี ย นค่ อ นข้ า งน้ อ ย คื อ ระดั บ ก่ อ นวั ย เรี ย น ระดั บ
มัธยมศึกษาตอนปลาย และระดับปริญญาตรีและต�่ำกว่า
คื อ ร้ อ ยละ ๘๐.๑, ๗๘.๗ และ ๔๙.๑ ตามล� ำ ดั บ ๙๙
ส่ ว นจ� ำ นวนเด็ ก ออกจากระบบโรงเรี ย นกลางคั น
มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยในปีการศึกษา ๒๕๖๐
มีจำ� นวน ๔,๐๓๘ คน หรือเพียงร้อยละ ๐.๐๗ ของประชากร
วั ย เรี ย นทั้ ง หมด ๑๐๐ ในภาพรวมเด็ ก และเยาวชนไทย
อายุ ๑๕ ปี มีจ�ำนวนปีการศึกษาเฉลี่ยเพียง ๘.๖ ปี๑๐๑
ในปี ๒๕๖๑ รัฐได้สนับสนุนงบประมาณด้านการศึกษา
เป็ น เงิ น ๕๒๓,๕๖๙.๔ ล้ า นบาท จากงบประมาณ
แผ่นดินทัง้ หมด ๓,๐๕๐,๐๐๐ ล้านล้านบาท คิดเป็นร้อยละ
๑ ๗ . ๒ ข อ ง ง บ ป ร ะ ม า ณ ทั้ ง ห ม ด ข อ ง ป ร ะ เ ท ศ
หรือคิดเป็นร้อยละ ๓.๒ ต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมของประเทศ
(GDP) ๙๗ ถึ ง แม้ ว ่ า เด็ ก และเยาวชนได้ รั บ การประกั น
การเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ท างการศึ ก ษาของรั ฐ โดยรั ฐ มี ห น้ า ที่
ด� ำ เนิ น การจั ด การศึ ก ษาขั้ น พื้ น ฐาน ๑๕ ปี โ ดยไม่ เ ก็ บ
ค่าใช้จ่าย แต่การเข้าถึงสิทธิทางการศึกษายังมีข้อท้าทาย
ในประเด็นดังต่อไปนี้
พระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. ๒๕๖๑ ประกาศใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑๔ พฤษภาคม ๒๕๖๑ และส่งผลให้มีการจัดตั้งกองทุนเพื่อความเสมอภาค
ทางการศึกษา (กสค.) เพื่อลดความเหลื่อมล�้ำทางการศึกษาและเสริมสร้างพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพของครู โดยรัฐได้จัดสรรงบประมาณให้กองทุนและให้กองทุน
มีการบริหารจัดการที่เป็นอิสระ โดยบทเฉพาะกาลของพระราชบัญญัติดังกล่าวให้ส�ำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และคุณภาพเยาวชน (สสค.) โอนภารกิจเป็นส�ำนักงาน
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา.
จาก พระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. ๒๕๖๑. (๒๕๖๑, ๑๓ พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา, ๑๓๕ (ตอนที่ ๓๓ก), ๑ – ๑๘.
๙๖
จาก กองทุนเสมอภาคการศึกษา 3 หมื่น ล. ช่วยผู้ไร้โอกาส 4 ล้านคน, โดย โพสต์ทูเดย์, ๒๕๖๑. สืบค้นจาก www.posttoday.com/politic/report/542093
๙๗
จาก ตาราง ๔.๑ งบประมาณรายจ่ายด้านการศึกษาต่อ GDP และงบประมาณด้านการศึกษาต่องบประมาณแผ่นดิน ปีงบประมาณ ๒๕๓๕ – ๒๕๖๒, โดย ส�ำนักงาน
สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, [๒๕๖๑]. สืบค้นจาก http://social.nesdb.go.th/SocialStat/StatReport_FullScreen.aspx?reportid=3511&template=
1R1C&yeartype-M&subcatid=22
๙๘
จาก ตารางที่ ๔.๒ งบประมาณรายจ่ายด้านการศึกษา จ�ำแนกตามระดับการศึกษา ปีงบประมาณ ๒๕๓๕ – ๒๕๖๒. แหล่งเดิม.
๙๙
จากระบบฐานข้อมูลด้านสังคมและคุณภาพชีวติ ส�ำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติพบว่า ข้อมูลจ�ำนวนและร้อยละของนักเรียน นิสติ นักศึกษา ในระบบโรงเรียน
ต่อประชากรในวัยเรียน จ�ำแนกตามระดับการศึกษาปีการศึกษา ๒๕๖๐ มีนักเรียนที่อยู่ในระบบการศึกษ���คิดเป็นร้อยละ ๘๑.๕ ของประชากรในวัยเรียนทั้งหมด แบ่งเป็นระดับ
ก่อนประถมศึกษาร้อยละ ๘๐.๑ ระดับประถมศึกษาร้อยละ ๑๐๑.๕ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้นร้อยละ ๙๖.๔ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ร้อยละ ๗๘.๗ และระดับปริญญาตรี
และต�่ำกว่าร้อยละ ๔๙.๑ ของประชากรวัยเรียนในแต่ละระดับ.
จาก รายงานค่าสถิตทิ งั้ หมดในหมวดหมูก่ ารศึกษา, โดย ส�ำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, [๒๕๖๑]. สืบค้นจาก http://social.nesdb.go.th/SocialStat/
StatReport_Final.aspx?reportid=1362&template=2R1C&yeartype=M&subcatid=19
๑๐๐
แหล่งเดิม.
๑๐๑
แหล่งเดิม.
๙๕
การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
๔. การลดความเหลื่ อ มล�้ ำ ของปั จ จั ย ทางเศรษฐกิ จ
ในเดือนพฤษภาคม ๒๕๖๑ รัฐบาลโดยคณะกรรมการ
อิ ส ร ะ เ พื่ อ ก า ร ป ฏิ รู ป ด ้ า น ก า ร ศึ ก ษ า ไ ด ้ จั ด ท� ำ
พระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา
พ.ศ. ๒๕๖๑ ได้มีการประกาศพระราชบัญญัติดังกล่าว
ในเดือนพฤษภาคม ๒๕๖๑ ท�ำให้มีการจัดตั้งกองทุนขึ้น
เพื่อลดความเหลื่อมล�้ำในการเข้าถึงสิทธิทางการศึกษา
และเสริมสร้างพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพของครู
กองทุ น ดั ง กล่ า ว จะช่ ว ยให้ เ ด็ ก และเยาวชนที่ ย ากจน
ในทุกระดับชั้นมีโอกาสเข้าถึงสิทธิทางการศึกษามากขึ้น
ทั้งในรูปแบบการให้เปล่า การให้ยืม หรือการให้กู้เงิน
รวมถึงการพัฒนาคุณภาพครู๙๕ ได้ปีละ ๔ ล้านคนและ
จะแก้ ไ ขปั ญ หาเด็ ก และเยาวชนไทยที่ อ อกจากระบบ
การศึกษาได้ภายใน ๑๐ ปี๙๖
บทที่ ๓
รายงานผลการประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑
83