รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑ ๒.๑ สิทธิในกระบวนการยุติธรรม ภาพรวม สิทธิในกระบวนการยุติธรรมได้รับการประกันไว้ในกติกา ICCPR หลายข้อ เช่น ข้อ ๙ ข้อ ๑๐ ข้อ ๑๑ และข้อ ๑๔ ซึ่ ง เกี่ ย วกั บ สิ ท ธิ ข องบุ ค คลที่ ถู ก จั บ กุ ม คุ ม ขั ง อาทิ สิ ท ธิ ที่ จ ะไม่ ถู ก จั บ กุ ม หรื อ ควบคุ ม ตั ว โดยอ� ำ เภอใจ สิ ท ธิ ที่ จ ะได้ รั บ แจ้ ง ถึ ง เหตุ ผ ลและข้ อ หาในการจั บ กุ ม สิ ท ธิ ที่ จ ะมี เ วลาและได้ รั บ ความสะดวกเพี ย งพอแก่ การเตรียมการเพือ่ ต่อสูค้ ดี สิทธิในการได้รบั การสันนิษฐาน ไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาคดี ในเวลาอันสมควรหรือได้รับการปล่อยตัวไปโดยมิให้ถือ เป็นหลักทั่วไปว่าจะต้องควบคุมบุคคลที่รอพิจารณาคดี สิ ท ธิ ใ นการได้ รั บ การเยี ย วยาในกรณี ถู ก จั บ กุ ม หรื อ ควบคุ ม ตั ว โดยไม่ ช อบ สิ ท ธิ ที่ จ ะได้ รั บ การปฏิ บั ติ ด ้ ว ย ค ว า ม มี ม นุ ษ ย ธ ร ร ม แ ล ะ เ ค า ร พ ใ น ศั ก ดิ์ ศ รี ความเป็ น มนุ ษ ย์ สิ ท ธิ ที่ จ ะได้ รั บ ความเสมอภาค ในการพิจารณาของศาลและตุลาการ เป็นต้น โดยรัฐธรรมนูญ แห่ ง ราชอาณาจั ก รไทย ��ุ ท ธศั ก ราช ๒๕๖๐ ได้ มี การบัญญัติสิทธิในกระบวนการยุติธรรมไว้ในหมวด ๓ สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย มาตรา ๒๙ โดยได้ 46 บั ญ ญั ติ รั บ รองสิ ท ธิ ใ นการสั น นิ ษ ฐานว่ า เป็ น ผู ้ บ ริ สุ ท ธิ์ การควบคุ ม หรื อ คุ ม ขั ง ผู ้ ต ้ อ งหาหรื อ จ� ำ เลยให้ ก ระท� ำ เท่าที่จ�ำเป็น เพื่อป้องกันมิให้มีการหลบหนี สิทธิที่จะ ไม่ ใ ห้ ก ารเป็ น ปฏิ ป ั ก ษ์ ต ่ อ ตนเอง สิ ท ธิ ใ นการได้ รั บ การปล่อยชั่วคราว และหมวด ๖ แนวนโยบายพื้นฐาน แห่ ง รั ฐ มาตรา ๖๘ รั ฐ พึ ง จั ด ระบบการบริ ห ารงาน ในกระบวนการยุตธิ รรมทุกด้านให้มปี ระสิทธิภาพ เป็นธรรม และไม่เลือกปฏิบัติ และให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการ ยุ ติ ธ รรมได้ โ ดยสะดวก รวดเร็ ว และไม่ เ สี ย ค่ า ใช้ จ ่ า ย สูงเกินสมควร พึงมีมาตรการคุ้มครองเจ้าหน้าที่ของรัฐ ในกระบวนการยุ ติ ธ รรมให้ ส ามารถปฏิ บั ติ ห น้ า ที่ ไ ด้ โดยเคร่งครัด ปราศจากการแทรกแซงหรือครอบง�ำใด ๆ รั ฐ ต้ อ งให้ ค วามช่ ว ยเหลื อ ทางกฎหมายที่ จ� ำ เป็ น และ เหมาะสมแก่ ผู ้ ย ากไร้ ห รื อ ผู ้ ด ้ อ ยโอกาสในการเข้ า ถึ ง กระบวนการยุติธรรม รวมถึงการจัดหาทนายความให้ นอกจากนี้ มาตรา ๒๕๘ ง. ได้ก�ำหนดให้มีการปฏิรูป ประเทศด้ า นกระบวนการยุ ติ ธ รรม ทั้ ง นี้ ใ นปี ๒๕๖๑ รัฐมีการด�ำเนินงานที่ส�ำคัญดังนี้