บทที่ ๒ การประเมินสถานการณ์ ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง การประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองพิจารณาตามหลักตัวชีว้ ดั (indicators) ซึง่ ก�ำหนดให้รฐั ต้องเคารพ ให้การคุ้มครอง และด�ำเนินการให้เกิดขึ้นตามมาตรฐานที่ก�ำหนดไว้ตามกติกา ICCPR อนุสัญญา CAT และ อนุสญ ั ญา CPED เป็นส�ำคัญ สิทธิบางประการมีลกั ษณะเป็นสิทธิทมี่ อิ าจเพิกถอนหรือลิดรอนได้ไม่วา่ ในสถานการณ์ใด ๆ (non-derogable rights) อาทิ สิทธิที่จะไม่ถูกท�ำให้เสียชีวิตโดยอ�ำเภอใจ และสิทธิที่จะไม่ถูกทรมาน เป็นต้น สิทธิบางประการรัฐอาจจ�ำกัดได้ (derogable rights) เท่าทีจ่ ำ� เป็นเพือ่ ประโยชน์ในการรักษาความมัน่ คงของชาติ ความสงบ เรียบร้อย การสาธารณสุข หรือการรักษาศีลธรรมโดยรวมของสังคม โดยตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศ การจ�ำกัด สิทธิต้องบัญญัติเป็นกฎหมาย นอกจากนี้ ในบางสถานการณ์ที่เป็นภัยร้ายแรง รัฐอาจจ�ำกัดสิทธิบางประการเพิ่มเติมได้ แต่การด�ำเนินการดังกล่าวต้องมีเหตุผลทีช่ อบธรรมและจะต้องกระท�ำอย่างจ�ำกัดเท่าทีจ่ ำ� เป็นเมือ่ ไม่สามารถใช้มาตรการ หรือวิธีการอื่นใดแทนได้ ทั้งต้องได้สัดส่วนและเหมาะสมกับสถานการณ์ ซึ่งหลักการนี้ได้บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ หมวด ๓ มาตรา ๒๖ ด้วย ในปี ๒๕๖๑ กสม. ประมวลภาพรวม ประเมินสถานการณ์ ปัญหาอุปสรรค และมีข้อเสนอแนะด้านสิทธิพลเมืองและ สิทธิทางการเมือง ใน ๓ ประเด็น ดังนี้