รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑ ๒. สิทธิและเสรีภาพท่ี่พึงได้รับการคุ้มครองของไทย ๒.๑ สิทธิและเสรีภาพที่ได้รับการรับรองตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย สิทธิและเสรีภาพท่ี่ได้รับการรับรองในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐๑ ปรากฏอยู่ในบทบัญญัติ หลายส่วน บทบัญญัติหลักปรากฏในหมวดที่ ๑ บททั่วไป และหมวดที่ ๓ สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย นอกจากนี้ ยังมีปรากฏในส่วนท่ี่เกี่ยวกับหน้าที่ของรัฐในหมวดท่ี่ ๕ และแนวนโยบายแห่งรัฐในหมวดท่ี่ ๖ ดังนี้ หมวดที่ ๑ บท ทั่วไป • ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์สิทธิเสรีภาพและความเสมอภาคของบุคคลย่อมได้รับความคุ้มครอง หมวดที่ ๓ สิทธิ (มาตรา ๔) และเสรี ภ าพของปวงชน • สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย นอกจากทีบ่ ญ ั ญัตคิ มุ้ ครองไว้เป็นการเฉพาะในรัฐธรรมนูญแล้ว ชาวไทย (มาตรา ๒๕-๔๙) การใดทีม่ ไิ ด้หา้ มหรือจ�ำกัดไว้ในรัฐธรรมนูญหรือในกฎหมายอืน่ ๆ บุคคลย่อมมีสทิ ธิและเสรีภาพทีจ่ ะ ท�ำการนัน้ ได้ และได้รบั ความคุม้ ครองตามรัฐธรรมนูญ ตราบเท่าทีก่ ารใช้สทิ ธิหรือเสรีภาพเช่นว่านัน้ ไม่กระทบกระเทือน หรือเป็นอันตรายต่อความมัน่ คงของรัฐ ความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดี ของประชาชน และไม่ละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลอืน่ (มาตรา ๒๕) • การตรากฎหมายทีม่ ผี ลเป็นการจ�ำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลต้องเป็นไปตามเงือ่ นไขในรัฐธรรมนูญ ไม่ขดั ต่อหลักนิตธิ รรม ไม่เพิม่ ภาระหรือจ�ำกัดสิทธิหรือเสรีภาพเกินสมควรแก่เหตุ และจะกระทบศักดิศ์ รี ความเป็นมนุษย์ของบุคคลมิได้ รวมทัง้ ต้องระบุเหตุผลความจ�ำเป็นในการจ�ำกัดสิทธิและเสรีภาพไว้ดว้ ย ทัง้ นีต้ อ้ งมีผลใช้บงั คับเป็นการทัว่ ไป (มาตรา ๒๖) • บุคคลย่อมเสมอกันในกฎหมาย สิทธิและเสรีภาพได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายเท่าเทียมกัน ชายและหญิงเท่าเทียมกัน ห้ามเลือกปฏิบตั โิ ดยไม่เป็นธรรมต่อบุคคลโดยเหตุตา่ ง ๆ มาตรการทีร่ ฐั ก�ำหนดขึน้ เพือ่ ขจัดอุปสรรค หรือส่งเสริมให้บคุ คลสามารถใช้สทิ ธิหรือเสรีภาพได้เช่นเดียวกับบุคคลอืน่ ไม่ถอื เป็นการเลือกปฏิบตั โิ ดยไม่เป็นธรรม เจ้าหน้าทีร่ ฐั อาจจะถูกจ�ำกัดสิทธิและเสรีภาพในส่วนทีเ่ กีย่ วกับ การเมือง สมรรถภาพ วินยั จริยธรรม (มาตรา ๒๗) • สิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย (มาตรา ๒๘) • สิทธิในกระบวนการยุติธรรม (มาตรา ๒๙) • สิทธิในการไม่ถูกเกณฑ์แรงงานในภาวะทั่วไปยกเว้นภาวะที่ไม่ปกติ (มาตรา ๓๐) • เสรีภาพในการถือศาสนา (มาตรา ๓๑) • สิทธิในความเป็นอยู่ส่วนตัว (มาตรา ๓๒) • เสรีภาพในเคหะสถาน (มาตรา ๓๓) • เสรีภาพในการแสดงออกซึ่งความคิดเห็นและเสรีภาพทางวิชาการ (มาตรา ๓๔) • เสรีภาพสื่อมวลชน (มาตรา ๓๕) • เสรีภาพในการติดต่อสื่อสาร (มาตรา ๓๖) • สิทธิในทรัพย์สินและการสืบมรดก (มาตรา ๓๗) • เสรีภาพการเดินทางและการเลือกถิ่นที่อยู่ (มาตรา ๓๘) • เสรีภาพในการประกอบอาชีพ (มาตรา ๔๐) • สิทธิของบุคคลและชุมชนในการรับทราบและเข้าถึงข้อมูล หรือข่าวสารสาธารณะ การเสนอ เรื่องร้องทุกข์ต่อหน่วยงานของรัฐ และได้รับแจ้งผลการพิจารณาโดยเร็ว การฟ้องหน่วยงาน ของรั ฐ ให้ รั บ ผิ ด เนื่ อ งจากการกระท� ำ หรื อ การละเว้ น การกระท� ำ ของข้ า ราชการ พนั ก งาน หรือลูกจ้างของหน่วยงานของรัฐ (มาตรา ๔๑) • เสรีภาพในการรวมกันเป็นสมาคม สหกรณ์ สหภาพ องค์กร ชุมชน หรือหมู่คณะ (มาตรา ๔๒) • สิทธิของบุคคลและชุมชนในการรักษาดูแลจารีตท้องถิน่ อันดีงาม ในการจัดการ บํารุง ใช้ประโยชน์ ทรัพยากรธรรมชาติ สิง่ แวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยัง่ ยืน การเข้าช่อื่ กันเสนอแนะรัฐ การจัดระบบสวัสดิการชุมชน (มาตรา ๔๓) 38 ๑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ ประกาศใช้เมื่อวันที่ ๖ เมษายน ๒๕๖๐.