รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑ ส่ ว นที่ ๔ การประเมิ น สถานการณ์ ด ้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนใน ๓ ประเด็ น ที่ อ ยู ่ ใ นความห่ ว งใย มี ๓ ประเด็น คือ สิทธิชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ในภาพรวม การด� ำ เนิ น การของรั ฐ มี พั ฒ นาการ ที่ ส� ำ คั ญ ๒ ด้ า น ด้ า นแรกเป็ น การด� ำ เนิ น การ ตามพระราชบั ญ ญั ติ แ ผนและขั้ น ตอนการด� ำ เนิ น การ ปฏิ รู ป ประเทศ พ.ศ. ๒๕๖๐ โดยจั ด ท� ำ กรอบ กลไก และมาตรการขั บ เคลื่อนที่เ กี่ยวข้อง ได้แก่ การจั ดท� ำ แผนการปฏิ รู ป ประเทศด้ า นทรั พ ยากรธรรมชาติ แ ละ สิ่งแวดล้ อ มที่ ผ่ า นการเห็นชอบของ ครม. และ สนช. เมื่ อ วั น ที่ ๑๓ และ ๒๙ มี น าคม ๒๕๖๑ ตามล� ำ ดั บ และการแต่งตั้งคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมายในระยะ เร่งด่วนเพื่อด�ำเนินงานตามกรอบการปฏิรูปประเทศและ ยุ ท ธศาสตร์ ช าติ โ ดยมี ภ ารกิ จ ครอบคลุ ม กฎหมายที่ ดิ น ทรั พ ยากรธรรมชาติ สิ่ ง แวดล้ อ มและการมี ส ่ ว นร่ ว ม ของประชาชน ด้ า นที่ ส องเป็ น การก� ำ หนดนโยบาย เกี่ยวกับการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ได้แก่ การจัดที่ดิน ท� ำ กิ น ให้ ชุ ม ชนและการแก้ ไ ขปั ญ หาที่ ดิ น ท� ำ กิ น ของประชาชนในเขตป่าไม้ การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ด้านการบริหารจัดการแร่ และการแก้ไขปัญหาการท�ำไม้ หวงห้ า มในที่ ดิ น ที่ มี ก รรมสิ ท ธิ์ ห รื อ สิ ท ธิ ครอบครอง 30 ตามประมวลกฎหมายทีด่ นิ การรับรองสิทธิชมุ ชนทีจ่ ะมีสว่ นร่วม ในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมในพระราชบัญญัติ ส่ ง เสริ ม และรั ก ษาคุ ณ ภาพสิ่ ง แวดล้ อ มแห่ ง ชาติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๑ และการประกาศวาระแห่งชาติ ด้านการก�ำจัดขยะ (ตั้งแต่ปี ๒๕๕๙ เป็นต้นมา) อย่างไรก็ตาม ในการประเมินสถานการณ์พบปัญหาหลัก ได้ แ ก่ การจ� ำ กั ด และควบคุ ม การใช้ สิ ท ธิ ข องชุ ม ชน ในการชุมนุมเพื่อเรียกร้องสิทธิและคัดค้านโครงการต่าง ๆ ที่ มี ผ ลกระทบต่ อ ชุ ม ชน ชุ ม ชนไม่ ส ามารถมี ส ่ ว นร่ ว ม ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อมทัง้ ในเรือ่ ง การเข้ า ถึ ง ข้ อ มู ล ข่ า วสารและการเข้ า ร่ ว มการรั บ ฟั ง ความเห็น การที่รัฐไม่มีมาตรการการป้องกันและแก้ไข ผลกระทบต่าง ๆ ต่อชุมชน รวมทั้งการขาดการเยียวยา ผลกระทบต่อประชาชนและชุมชนในพื้นที่จากโครงการ พั ฒ นาหรื อ การประกอบกิ จ การบางประเภทอย่ า งมี ประสิทธิภาพและประสิทธิผล การใช้ค�ำสั่ง (อาทิ ค�ำสั่ง คสช. ที่ ๓/๒๕๕๙ ที่ ๔/๒๕๕๙ และที่ ๔๗/๒๕๖๐)