สิทธิคนพิการ สถานการณ์ ใ นภาพรวม พบว่ า รั ฐ โดยหน่ ว ยงานที่ เกี่ ย วข้ อ งได้ พ ยายามขั บ เคลื่ อ นยกระดั บ คุ ณ ภาพ ชี วิ ต คนพิ ก ารให้ ส ามารถเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ แ ละสวั ส ดิ ก าร อย่างเท่าเทียมในสังคม โดยในปี ๒๕๖๑ ได้มีการขยาย ศู น ย์ บ ริ ก ารคนพิ ก ารกรุ ง เทพมหานครเพิ่ ม เติ ม เพื่ อ ให้ คนพิการ ผู้ดูแลคนพิการ และเครือข่ายคนพิการได้รับ ความสะดวก ลดขั้นตอนการปฏิบัติงาน และลดภาระ ค่ า ใช้ จ ่ า ยในการเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ แ ละสวั ส ดิ ก าร ในด้ า น การศึ ก ษา ได้ มี ก ารจั ด กิ จ กรรมการเรี ย นรู ้ ที่ บ ้ า นของ คนพิการ เนื่องจากส่วนใหญ่เป็นคนพิการที่อยู่ในชนบท และไม่สะดวกในการเดินทางไปรับบริการที่สถานศึกษา ตลอดจนให้ความส�ำคัญในการพัฒนาศักยภาพบุคลากร ที่ เ กี่ ย วข้ อ งกั บ การจั ด การศึ ก ษาส� ำ หรั บ คนพิ ก าร ด้านการจ้างงาน รัฐโดยหน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้องได้ศกึ ษา และ เตรียมความพร้อมในการจัดตั้งกลไกการแนะแนวและ พัฒนาศักยภาพการท�ำงานของคนพิการในประเทศไทย เพื่ อ บู ร ณาการร่ ว มกั น ในการส่ ง เสริ ม การท� ำ งาน ของคนพิการทั้งในระดับนโยบายและระดับปฏิบัติการ ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ รัฐยังให้ความส�ำคัญ กั บ ปั ญ หาความเหลื่ อ มล�้ ำ ของระบบประกั น สุ ข ภาพ ภาครั ฐ ส� ำ หรั บ คนพิ ก าร โดยให้ ค นพิ ก ารที่ เ ข้ า สู ่ ร ะบบ การจ้างงานสามารถเลือกได้วา่ จะใช้สทิ ธิระบบประกันสังคม หรื อ ระบบประกั น สุ ข ภาพถ้ ว นหน้ า เพื่ อ ตอบสนอง ความต้องการจ�ำเป็นของคนพิการให้มากทีส่ ดุ ด้านสิง่ อ�ำนวย ความสะดวกส�ำหรับคนพิการ รัฐได้จัดท�ำแผนปฏิบัติการ เพื่ อ ขั บ เคลื่ อ นยุ ท ธศาสตร์ ก ารพั ฒ นาสิ่ ง อ� ำ นวย ความสะดวกในภาคขนส่งส�ำหรับคนพิการ และผู้สูงอายุ และเป็ น กรอบการด� ำ เนิ น งานส� ำ หรั บ ทุ ก ภาคส่ ว น ที่ เ กี่ ย วข้ อ ง ส� ำ หรั บ ปั ญ หาคนพิ ก ารที่ ไ ม่ มี สั ญ ชาติ ไ ทย รั ฐ อยู ่ ร ะหว่ า งด� ำ เนิ น การออกระเบี ย บเพื่ อ ช่ ว ยเหลื อ ให้ ค นพิ ก ารกลุ ่ ม นี้ ไ ด้ รั บ สิ ท ธิ ขั้ น พื้ น ฐานและสวั ส ดิ ก าร ที่เหมาะสมจากรัฐ ข้อเสนอแนะของ กสม. ต่อสถานการณ์สิทธิมนุษยชน ๑๔ ประเด็น ในปี ๒๕๖๑ กั บ ผลการส� ำ รวจประชากรสู ง อายุ ข องส� ำ นั ก งานสถิ ติ แห่งชาติเมื่อปี ๒๕๖๐ ที่สะท้อนให้เห็นว่าผูส้ งู อายุไทย ส่ ว นใหญ่ อ าจไม่ มี เ งิ น ออมเพี ย งพอในการด� ำ รงชี วิ ต หลังเกษียณ โดยผลการส�ำรวจ พบว่า ผู้สูงอายุร้อยละ ๖๕ พึ่ ง พารายได้ จ ากบุ ต รและการท� ำ งาน มี ผู ้ สู ง อายุ เ พี ย ง ร้อยละ ๘ ที่มีรายได้จากบ�ำเหน็จบ�ำนาญและเงินออม และมีผู้สูงอายุที่พึ่งพาเบี้ยยังชีพจากรัฐมากถึงร้อยละ ๒๐ เมื่อครอบครัวไทยมีขนาดเล็กลง และเมื่อผู้สูงอายุมากขึ้น อาจมี ข ้ อ จ� ำ กั ด ในการท� ำ งานเนื่ อ งจาก��ภาวะด้ า น สุขภาพ ดังนั้น จึงจ�ำเป็นต้องมีการสร้างระบบการออม ที่ ค รอบคลุ ม ทั่ ว ถึ ง และเพี ย งพอต่ อ การด� ำ รงชี วิ ต ในวั ย สู ง อายุ นอกจากนี้ ควรมี ก ารดู แ ลคุ ณ ภาพชี วิ ต ของผู้สูงอายุในด้านอื่น ๆ ด้วย ในประเด็นเรื่องผู้สูงอายุ กสม. มี ข ้ อ เสนอแนะ ๓ ข้ อ คื อ (๑) การรณรงค์ ให้ประชาชนเห็นความส�ำคัญของการออม โดยเฉพาะ กลุ ่ ม แรงงานนอกระบบกว่ า ๒๐ ล้ า นคน รวมถึ ง การพิจารณาระบบการออมภาคบังคับเพื่อให้ประชาชน ทุ ก ค น มี บ� ำ เ ห น็ จ บ� ำ น า ญ ห ลั ง พ ้ น วั ย เ ก ษี ย ณ (๒) การปรับปรุงกฎหมายคุม้ ครองแรงงานเพือ่ ให้สอดคล้อง กั บ ลั ก ษณะการท� ำ งานของผู ้ สู ง อายุ เ พื่ อ คุ ้ ม ครองสิ ท ธิ ด้านการท�ำงานของผู้สูงอายุ รวมทั้งกฎหมายเกี่ยวกับ ประกั น สั ง คมและกองทุ น การออมต่ า ง ๆ ให้ ร องรั บ การท�ำงานของผู้สูงอายุด้วย และ (๓) การด�ำเนินการ เพื่ อ ให้ ผู ้ สู ง อายุ ไ ด้ รั บ สิ ท ธิ ใ นด้ า นอื่ น ๆ ตามที่ ร ะบุ ใ น พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. ๒๕๔๖ และที่แก้ไขเพิ่มเติม อย่างทัว่ ถึง อาทิ บริการด้านสาธารณสุข การฝึก/ประกอบอาชีพ ที่ เ หมาะสม การได้ รั บ ความคุ ้ ม ครองจากการถู ก ทอดทิ้ ง โดยให้ ค วามส� ำ คั ญ กั บ ผู ้ สู ง อายุ ที่ มี อุ ป สรรค ในการเข้าถึงสิทธิตา่ ง ๆ หรือมีความเสีย่ งทีจ่ ะถูกละเมิดสิทธิ เช่น ผู้สูงอายุที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล ผู้สูงอายุที่อยู่ล�ำพัง และผู้สูงอายุที่อยู่ในภาวะพึ่งพิง เป็นต้น บทสรุปผู้บริหาร รายงานผลการประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑ 25