๑๔
ภาคผนวก ๒ แนวคิด เทคนิค และเครื่องมือสำหรับการจัดกิจกรรมในกระบวนการด้านสิทธิมนุษยชน
ในการระดมสมองจากโครงการฝึกอบรมและสร้างการเรียนรู้สำหรับวิทยากรกระบวนการ
เมื่อปลายปี พ.ศ. ๒๕๖๐ นั้น วิทยากรกระบวนการของ APF ได้พัฒนาแนวคิด เทคนิค และเครื่องมือสำหรับ
การจั ด กิ จ กรรมในกระบวนการด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนโดยนำความรู ้ แ ละประสบการณ์ จ ากการปฏิ บ ั ต ิ จ ริ ง
โดยวิทยากรกระบวนการของ APF ได้กล่าวไว้ว่า
“วิ ท ยากรกระบวนการจำนวนมากไม่ ส ามารถประยุ ก ต์ ใ ช้ แ นวคิ ด เกี ่ ย วกั บการสร้ า ง
การมีส่วนร่วมได้ เนื่องมาจากพวกเขาคิดว่าวิธีการต่าง ๆ ยากเกินไปหากใช้คำสั่งที่เป็นขั้นตอน กับผู้เข้าร่วม
วิทยากรกระบวนการมีความกังวลว่าการทำไม่ได้ตามที่คาดหวัง ไว้ ขาดความรู้ความชำนาญ และกังวลเกี่ยวกับ
ผู้เข้าร่วมที่อาจไม่พอใจเนื่องจากการฝึกอบรมไม่มีเอกสารประกอบแจกให้ผู้เข้าร่ ว ม ปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้น
เนื่องจากเราเคยชินกับการศึกษาอย่างเป็นทางการ เรายึดติดว่ามีรูปแบบการเรียนรู้ในโรงเรียนที่เป็นทางการ
เพียงรูปแบบเดียว”
วิทยากรกระบวนการของ APF กลุ่มนี้ได้พูดคุยแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ระหว่างกัน
ซึ่งทำให้ทุกคนรู้จักกันและกันอย่างดี แต่ในการจัดกระบวนการวิทยากรกระบวนการของ APF ได้ใช้เทคนิคและ
เครื่องมือในการจัดกระบวนการเพียง ๒ – ๓ เทคนิค เท่านั้น ซึ่งวิทยากรกระบวนการต้องการแนวคิด เทคนิค
และเครื่องมือที่หลากหลายเพื่อ นำไปใช้ได้อย่างเหมาะสมกับบริบทที่แกตต่างหลากหลาย จึงมีการรวบรวม
เครื่องมือในการจัดกระบวนการด้านสิทธิมนุษยชนจากชุมชนวิทยากรกระบวนการด้านสิทธิมนุษยชนของ APF
จากแหลงความรู้ออนไลน์ และแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ไว้ ดังนี้3
การจัดการกับความไม่เท่าเทียม (Demonstrating Inequality)
การใช้เครื่องควบคุม (remote controller) โดยจัดกลุ่มออกเป็น ๒ กลุ่ม และมอบหมาย
ให้ผู้เข้าร่วม ๑ คน เป็นผู้ ควบคุม (controller) โดยให้คนอื่น ๆ ทำตามที่ผู้ควบคุมบอก ให้ผู้ควบคุมมีอำนาจ
ในการสั่งการให้ทุกคนทำตาม ประมาณ ๒ นาที หลังจากนั้น สลับบทบาท และให้ผู้เข้าร่วมสะท้อนความเห็นต่อ
การใช้อำนาจของผู้ควบคุม (นำเสนอโดย ลิมยา จากมัลดีฟส์ (Limya, Maldives))
การนำเสนอประสบการณ์ของผู้ลี้ภัย (Demonstrating the Refugee Experience)
แบ่ ง ผู ้ เ ข้ า ร่ว มออกเป็ นกลุ่ ม เล็ ก ๆ เท่ า ๆ กั น แจกกระดาษฟลิ ป ชาร์ท กลุ ่ ม ละ ๑ แผ่ น
พร้อมปากกาสี และให้ผู้เข้าร่วมวาดภาพเกี่ยวกับชุมชนที่ดีที่สุดตามที่พวกเขาต้องการลงไปในกระดาษฟลิปชาร์ท
ซึ่งแต่ละกลุ่มจะวาดภาพอันยอดเยี่ยมตามที่พ วกเขามีความเห็น และให้แต่ละกลุ่มนำเสนอพร้ อมอธิบายภาพ
ของกลุ่มตนเองให้กลุ่มอื่นฟัง เมื่อทุกกลุ่มนำเสนอเสร็จ วิทยากรจะฉีกภาพวาดของแต่ละกลุ่มออกเป็นชิ้น ๆ
โดยไม่บอกผู้เข้าร่วมก่อน ซึ่งเปรียบเหมือนการทำลายชุมชนที่ทุกคนตั้งใจสร้างขึ้นมาลงไปต่อหน้าต่อตาพวกเขา
หลังจากนั้นวิทยากรก็เริ่มสอบถามโดยให้แต่ละกลุ่มสะท้อนความรู้สึกว่า หากมีใครมาทำลายชุมชนของตนจะรู้สึก
อย่างไร ซึ่งความรู้สึกดังกล่าวเกี่ยวข้องและสัมพันธ์กับความรู้สึกของผู้อพยพที่ถูกทำลายบ้านเรือน และชุมชน
ของพวกเขา (นำเสนอโดย อิสลาม จากปาเลสไตน์ (Islam, Palestine))
ปลาในอ่างแก้ว (Fish Bowl)
3
The APF Manual on Human Rights Education (UPDATED 2019) also includes a range of tools and maps
these against planning, implementation and evaluating stages of a facilitated activity. It is available at …