๑๖ การระดมสมอง (Brainstorming) • วิทยากรกระบวนการเป็นผู้นำในการระดมสมอง และให้ผู้ช่วย ๑ – ๒ คน เป็นผู้บันทึก ความเห็นจากผู้เข้าร่วม • เน้นการแก้ไขปัญหาโดยตรงหรือจำกัดกรอบในการพูดคุยไปสู่การหาแนวทางในการแก้ไข ปัญหา • เสริมพลังให้เกิดการแสดงความเห็นและแนวคิดใหม่ ๆ จำนวนมาก ซึ่งจำนวนจะนำไปสู่ คุณภาพของความคิดเห็น • ให้เวลาผู้เข้าร่วม ๒ – ๓ นาที ในการเขียนความเห็นและแนวคิดของตนเองในกระดาษ • เชิญชวนผู้เข้าร่วมให้แลกเปลี่ยนความเห็น โดยให้โอกาส ๑ คน ต่อ ๑ ความเห็น • คำนึงถึงการตรงต่อเวลา เพื่อให้ทุกคนสามารถแลกเปลี่ยนความเห็นได้อย่างทั่วถึง • เขียนแนวคิดที่ได้อย่างรวดเร็วลงบนกระดาษฟลิปชาร์ท • ไม่ต้องจัดการกับความเห็น ให้เขียนคำจากความเห็นของผู้เข้าร่วมโดยตรง • การนำเสนอความเห็ นสามารถทำได้ผ ่านการวาดภาพ การแสดงความรู ้ส ึ ก การใช้ ค ำ เปรียบเทียบ การใช้สถานการณ์หรือบุคคล เป็นต้น • จำไว้ว่าไม่มีคำตอบที่ผิด การใช้วิธีจัดกลุ่มคำ (Nominal Group Method) วิ ธ ี น ี ้ ค ล้ า ยกั บ การระดมสมอง โดยออกแบบกระบวนการด้ ว ยการกระตุ้ น และสนั บ สนุ น ให้ผ ู้เข้าร่ว มแต่ล ะคนช่ว ยเหลื อซึ ่ง กั น และกัน รวมถึงเป็นการป้ องกัน ไม่ ให้เ กิ ด การครอบงำทางความคิ ด จากใครคนใดคนหนึ่ง การดำเนิน กิจ กรรมเริ่มจากการถามคำถามผู้เข้าร่ว ม และให้ผู้เข้าร่ว มเขียนคำตอบ ตามความเห็นของตนเองลงในกระดาษหรือบัตรคำ และให้ผู้เข้าร่วมนำเสนอความเห็นของตนเองโดยวิทยากร เขียนความเห็นของผู้เข้าร่วมตามลำดับ และให้ผู้เข้าร่วมเพิ่มเติมลำดับคำที่วิทยากรเขียน หลังจากนั้น วิทยากรนำ การพูดคุยแลกเปลี่ยนและจัดลำดับความสำคัญของความเห็นจากเรื่องที่สำคัญมากที่สุดไปน้อยที่สุด การสนทนากลุ่มย่อย (Small Group Discussion) การจัดการสนทนากลุ่มย่อยนั้น สามารถแบ่งผู้เข้าร่วมได้กลุ่มละ ๓ – ๘ คน โดยสามารถ ใช้หัวข้อเรื่องเดียวกันหรือต่างกันก็ได้ในการสนทนากลุ่มย่อย และสุดท้ายเป็นการรวมกลุ่มใหญ่เพื่อให้แต่ละกลุ่ม ร่วมแลกเปลี่ยนผลลัทธ์ที่ได้จากการสนทนาแลกเปลี่ยนความเห็นร่วมกันในกลุ่มย่อย โดยผู้เข้าร่วมในกลุ่มย่อย ออกมานำเสนอผลจากการสนทนา ทั้งนี้ การสนทนาในภาพรวมของกลุ่มใหญ่นั้น ควรมีวิทยากรอำนวยการ เพื่อกระตุ้น และเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้วิพ ากษ์ และเสนอความเห็นเพิ่มเติม โดยที่วิทยากรต้องตั้งใจฟัง และจดบันทึกประเด็นสำคัญในเวทีเพื่อนำเสนอข้อสรุปจากกิจกรรมดังกล่าว หากจำเป็นวิทยากรกระบวนการสามารถใช้คำถามที่เอื้อให้เกิดการตอบคำถาม ซึ่งมีตัวอย่าง การจัดสนทนากลุ่มย่อยในแบบต่าง ๆ ดังนี้ • การสนทนาเป็นคู่ (Pair Discussion) ซึ่งสามารถจัดกลุ่ม ๒ – ๓ คน เพื่อให้ทำกิจกรรม พูดคุยแลกเปลี่ยนความเห็นระหว่างกัน • การสนทนาแบบม้าหมุน (Carousel) เป็นการจัดกลุ่มผู้เข้าร่วมกลุ่มละ ๕ – ๘ คน หลังจาก ที่พูดคุยกันแล้ว ให้ผู้เข้าร่วมกลุ่มละ ๒ คน อยู่ประจำกลุ่ม เพื่ออธิบายผลลัพธ์ที่ได้หารือร่วมกันของกลุ่มให้กับ