12 รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๖ จากการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนในประเทศไทยในปี ๒๕๕๖ ที่ผ่านมา มีสถานการณ์ สิทธิมนุษยชนที่สำ�คัญ ดังนี้ สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ๑. การใช้เสรีภาพในการชุมนุมทางการเมือง รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ และกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิ พลเมืองและสิทธิทางการเมือง ได้วางขอบเขตและหลักการของการแทรกแซงโดยรัฐต่อการใช้เสรีภาพ ของบุคคลว่า หากการใช้เสรีภาพในการชุมนุมครั้งใด ผู้ชุมนุมได้ใช้สิทธิและเสรีภาพของตน โดยมีผล เป็นการละเมิดต่อสิทธิและเสรีภาพของบุคคลอื่น หรือเป็นปฏิปักษ์ต่อรัฐธรรมนูญ หรือขัดต่อศีลธรรม อั น ดี ข องประชาชน รั ฐ ก็ ส ามารถเข้ า แทรกแซงด้ ว ยการจำ � กั ด การใช้ เ สรี ภ าพได้ แต่ รั ฐ จะต้ อ งกระทำ � โดยอาศัยอำ�นาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย โดยเฉพาะในกรณีการชุมนุมสาธารณะและเพื่อคุ้มครอง ความสะดวกของประชาชนที่จะใช้ที่สาธารณะ หรือเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยในระหว่างเวลาที่ประเทศ อยู่ในสภาวะสงคราม หรือในระหว่างเวลาที่มีประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน หรือประกาศใช้กฎอัยการศึก การชุมนุมโดยเสรีภาพของบุคคลจึงมีขอบเขตมิได้เป็นเสรีภาพโดยบริบูรณ์ รัฐสามารถจำ�กัดได้โดยอาศัย อำ�นาจตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่รัฐธรรมนูญกำ�หนด ดังนั้น การใช้เสรีภาพในการชุมนุม ผู้ชุมนุม จึงจำ�ต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง ไม่กระทำ�การใดที่เป็นการละเมิดต่อกฎหมาย และต้องไม่เป็นการใช้ เสรีภาพที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพของบุคคลอื่นๆ เกินสมควร และเมื่อใดที่รัฐเห็นว่า การชุมนุมเริ่มไม่เป็นไปตามกรอบหรือมีการกระทำ�ที่เป็นการฝ่าฝืนต่อกฎหมายบ้านเมือง รัฐก็สามารถ นำ � กฎหมายที่ มี อ ยู่ ม าบั ง คั บ ใช้ เ พื่ อ ควบคุ ม ฝู ง ชนได้ และในกรณี ที่ มี บุ ค คลหรื อ กลุ่ ม บุ ค คลใดกระทำ � ความผิ ด อาญาขึ้ น ในระหว่ า งที่ มี ก ารชุ ม นุ ม รั ฐ จึ ง มี ค วามจำ � เป็ น ที่ จ ะต้ อ งนำ � กฎหมายพิ เ ศษมาใช้ เ พื่ อ ควบคุ ม สถานการณ์ ค วามสงบเรี ย บร้ อ ยของบ้ า นเมื อ ง พระราชบั ญ ญั ติ ก ารรั ก ษาความมั่ น คงภายใน ราชอาณาจักร พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้กำ�หนดเงื่อนไขและหลักเกณฑ์เพื่อให้อำ�นาจแก่ผู้มีอำ�นาจตามกฎหมาย ประกาศใช้ในสถานการณ์พิเศษ ในกรณีเกิดเหตุการณ์อันกระทบต่อความมั่นคงภายในราชอาณาจักร แต่ ยั ง ไม่ มี ค วามจำ � เป็ น ต้ อ งประกาศสถานการณ์ ฉุ ก เฉิ น และเหตุ ก ารณ์ นั้ น มี แ นวโน้ ม ที่ จ ะมี อ ยู่ ต่ อ ไป เป็นเวลานาน ดังนั้น การดำ�เนินการของรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาการชุมนุมจากเหตุการณ์ดังกล่าว ภายใต้ พ ระราชบั ญ ญั ติ ก ารรั ก ษาความมั่ น คงภายในราชอาณาจั ก ร พ.ศ. ๒๕๕๑ รั ฐ บาลต้ อ งมี ห น้ า ที่ ควบคุ ม การชุ ม นุ ม ให้ อ ยู่ ภ ายใต้ ก ฎหมาย และต้ อ งตระหนั ก ถึ ง การใช้ ม าตรการจั ด การการชุ ม นุ ม โดย จะต้ อ งกระทำ � เท่ า ที่ จำ � เป็ น คำ � นึ ง ถึ ง ความเหมาะสม มี ลำ � ดั บ ขั้ น ตอนตามหลั ก สากลที่ ใช้ ใ นการสลาย การชุมนุมของประชาชน และรัฐต้องกระทำ�จากเบาไปหาหนักภายใต้บทบัญญัติของกฎหมาย