3.7ޢާއިލާ ބި ާނކުރުމުގެ ޙައްޤު
ނ ބޭރުގައި
ޅ ޢާއިލީ މައްސަލަތައް ޝަރީޢަތު ް
ކޯޓަށް ހުށަހެ ޭ
އ ޢަމަލުކުރާނޭގޮތް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
ޙައްލުކުރުމުގަ ި
ޤާނޫނު އަސާސީގެ 34ވަނަ މާއްދާގައި ކައިވެނިކުރެވޭ
ޢުމުރުކަމުގައި ކަނޑައަޅައިފައިވާ ޢުމުރުގެ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ،
ޤާނޫނުގައި ކަނޑައަޅައިފައިވާ ގޮތުގެމަތީން ކައިވެނިކުރުމާއި،
އަންހެނުންނާ މެދު ކުރެވޭ ނޭދެވޭ ތަފާތުތައް
ޢާއިލާ ޤާއިމްކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ .އަދި ޢާއިލާއަކީ ނައްތާލުމާބެހޭ މުޢާހަދާގެ 16ވަނަ މާއްދާގައި ކައިވެންޏާއި
މުޖްތަމަޢުގެ ޠަބީޢީ އަދި އަސާސީ ބިންގާކަމަށްވީހިނދު ،ކޮންމެ ޢާއިލާގެ ގުޅުންތަކާބެހޭ ކަންތައްތަކުގައި އަންހެނުންނާމެދު
ވ ތަފާތުކުރުން ނައްތާލުމަށް އެކަށީގެންވާ ފިޔަވަޅު
ޢާއިލާއަކަށްމެ މުޖްތަމަޢާއި ދައުލަތުގެ ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ނޭދެ ޭ
ލިބިދޭންވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
އަޅަންވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ކައިވެންޏާއި ،ވަރިއާއި،
މަދަނީ އަދި ސިޔާސީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ
އަނބިދަރިންނަށް ޚަރަދުދިނުމާއި ،ކުދިންގެ ޙަޟާނަތާއި ،މުޢާހަދާގެ 23ވަނަ މާއްދާގައި ކައިވެނިކުރާ ޢުމުރުގެ
ބަލަދުވެރިކަމާއި ،ދަރިލެއްވުމާއި ،ނަސަބު ސާބިތުކުރުމާއި ،އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަށް ކައިވެނިކުރުމާއި ޢާއިލާ
ޢާއިލީ ދިރިއުޅުމާ ގުޅިގެން އެހެނިގެން ބައެއް ކަންތައްތަކާ ޤާއިމްކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދޭންވާނެކަމާއި ކައިވެންޏެއް ރޫޅިއްޖެ
ބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލަތައް މި ހާލަތުގައި ،ދެފަރާތުގެ ޙައްޤުތަކާއި ޒިންމާތައް ހަމަހަމަ ގޮތުގައި
ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
ފޯރުކޮށްދިނުން ޔަޤީންކުރުމަށް މި މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވެފައިވާ
ޤަވާޢިދު ނަންބަރު ( 2010/3-Rޢާއިލީ މައްސަލަތައް
ޙައްލުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނޭ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދު) ގައި
ދައުލަތްތަކުން ފިޔަވަޅު އަޅަންވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
50.މޯލްޑިވްސް ޑިމޮގްރަފިކް ހެލްތް ސަރވޭ 2017/2016ދައްކާގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަންހެނުން އަލަތު ކައިވެނިކުރާ މީޑިއަން
ޢުމުރަކީ 20.9އަހަރު އަދި ފިރިހެނުންގެ މީޑިއަން ޢުމުރަކީ 24.7އަހަރެވެ.
57
51.ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 67ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހުއްދަނެތި ކޯޓުން ބޭރުގައި ވަރިކުރުމަކީ ކުށެކެވެ .މި ކުށުން ކުށްވެރިވެއްޖެ މީހެއްގެ
އަދަބަކީ 5000/-ރުފިޔާއަށްވުރެ ބޮޑުނޫން އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ .ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުޑިޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނުން
2015އިން 2019ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ތަފާސް ހިސާބަށް ބަލާލާއިރު ،ވަރީގެ ނިސްބަތް މަތިކަމާ އަދި ޤާނޫނާ
އެއްގޮތަށް ވަރި ކުރަން އެދި ހުށަހަޅާފައި ވަނީ ގިނައިން އަންހެނުންނެވެ 58.ކަންމިހެން އޮތްއިރު ވަރީގެ މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި
ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް (ކޯޓުން ބޭރުގައި) ކުރާ ވަރީގެ ނިސްބަތް ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔަށް ވުރެ ގިނަކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ .އަދި ވަރިވުމަށް/
ވަރިކުރުމަށް ހުށަހަޅައިގެން ސުލްހަވި މައްސަލަތަކުގެ ނިސްބަތަކީ 13އިންސައްތައެވެ.
59
52.ޢާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 42ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ޙަޟާނަތު ހަވާލުކޮށްފައިވާ މީހާއަކީ ،ކުއްޖާގެ
މަންމަކަމަށްވާނަމަ ،އެ މަންމަ ،ކުއްޖާގެ މަޙްރަމަކާ ނޫން ފިރިހެނަކާ ކައިވެނިކުރުމަކީ ޙަޟާނަތުގެ ޙައްޤު ގެއްލޭނެ ގޮތެކެވެ.
60
އަދި ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރި ކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 8ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ދައުލަތުގެ
އިދާރާތަކުންވިޔަސް ނުވަތަ ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކުންވިޔަސް ނުވަތަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުންވިޔަސް ނުވަތަ އިޖްތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަން
ފޯރުކޮށްދޭ ދައުލަތުގެ ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރާތަކުންވިޔަސް ނުވަތަ ބެލެނިވެރިން ކަމުގައިވިޔަސް ،ކުޑަކުއްޖަކާގުޅޭ ކަންކަން
ނިންމުމުގައި އެންމެ އިސްކަމެއް ދޭންވާނީ ،އެކުއްޖާގެ މަސްލަޙަތު ހިމާޔަތްކުރުމަށެވެ .މޯލްޑިވްސް ޑިމޮގްރަފިކް ހެލްތް ސަރވޭ
2017/2016އިން ދައްކާ ގޮތުގައި،
މަންމަ އަދި ބައްޕައާ އެކުގައި ދިރިއުޅޭ ކުދިންގެ ޢަދަދު 2009އިން -2017
2016އަށް ވަނީ 71%ން 56%އަށް ދަށްވެފައެވެ 61.އަދި ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޖުޑިޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނުން 2015
އިން 2019ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ޝަރުޢީ ދާއިރާގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާލާއިރު އެވެރެޖްކޮށް އަހަރަކު 186ހަޟާނަތުގެ
މައްސަލަ ހުށަހެޅިފައިވާއިރު ،ނިމުނު ގިނަ ހަޟާނަތުގެ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން މަންމައާ ދަރިފުޅު ހަވާލުކޮށްފައިވަނީ 58%
މައްސަލަތަކުގައިކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
53.ޤަވާޢިދު ނަންބަރު ( 2014/R-24ޢާއިލާއާބެހޭ ޤަވާޢިދު) ގެ 65ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުއްޖާގެ ޢުމުރުން 18އަހަރު ފުރެންދެން
28
މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް 2020
ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ