สิทธิมนุษยชน รวมบทความ ศ.เสน่ห์ จามริก ชั ด เจนและมี ค วามหมายมหาศาลเพราะเรากำลั ง พู ด ถึ ง สิ ท ธิ ข องคนในชนบท ทรั พ ยากรชุ ม ชนแปลงสิ ท ธิ ไ ม่ ต ้ อ งลงทุ น ธนาคารออมสิ น ไม่ ต ้ อ งลงทุ น อะไร ไม่ต้องกู้หนี้ยืมสิน ชาวบ้านลงทุนเอง คือสิทธิเป็นทุนอยู่แล้ว ผมขอเรียกร้องให้ ทำความคิดแปลงสิทธิให้เป็นทุนให้ปรากฏให้เป็นตัวตน เป็นผลงานของรัฐบาล ผมขอทวงตรงนี้ การแปลงสิทธิให้เป็นทุน หมายความว่า การรับรองสิทธิให้ปรากฏเป็น กฎหมายบ้านเมือง ตามมาตรา ๔๖ แห่งรัฐธรรมนูญปัจจุบนั ถ้าเราจะให้ความเคารพ ต่อรัฐธรรมนูญแล้วอันนี้ คือสิ่งที่เป็นหลักการ และสอดคล้องกับความเป็นจริง ของสังคมวัฒนธรรมไทย สอดคล้องกับศักยภาพขีดความสามารถของประชาชน ส่วนใหญ่ทเ่ี รานึกว่าเขาโง่เขล่าเบาปัญญาเป็นพวกโง่ จน เจ็บ แต่จริง ๆ ไม่ใช่อย่างนัน้ อย่างทีย่ กตัวอย่างกำนันวิรตั น์มาพูดเมือ่ ต้อนต้นไม่ได้เขลาเลย เพียงแต่วา่ ความฉลาด ไม่ค่อยสร้างเศรษฐีเท่านั้นเอง เราต้องการปัญญาที่สร้างเศรษฐีชั่ววันชั่วคืนมากกว่า นัน้ คือความจริงในสังคมวัฒนธรรมไทย ประการที่ ๓ สิทธิชมุ ชนคือคำตอบ มาตรา ๔๖ ในรัฐธรรมนูญ จนบัดนี้ ยังไม่เคยมีใครใส่ใจที่จะทำให้หลักการสิทธิชุมชน สิทธิที่จะฟื้นฟูจารีตประเพณี สิทธิที่จะดูแลจัดการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน นอกจากนั้น สิทธิตามมาตรา ๕๖ ที่ว่านโยบายและโครงการของรัฐที่จะส่งผลกระทบถึงชีวิต ความเป็นอยู่ และบูรณภาพของทรัพยากร จะต้องได้รับความเห็นชอบ และให้สิทธิ ทีจ่ ะรู้ ทีจ่ ะทำอะไรต่าง ๆ ไม่มเี ลย รัฐธรรมนูญหลายมาตราถูกล้มไป ถูกรัฐประหารไปแล้ว สิทธิชุมชนคือคำตอบ ไม่ว่าสิทธิชุมชนจะเป็นสิทธิที่ได้มีการสกัดกัน อย่างไรก็ตาม แต่ในขณะนี้ได้เกิดกระแสของเศรษฐกิจการเมือง กระจายไปทั่วโลก แต่ไม่คอ่ ยเป็นข่าวในประเทศไทย กระแสขณะนีค้ อื กระแสชุมชนนิยมได้เกิดขึน้ ทัว่ โลก ก็เป็นกระแสปรากฏการณ์ของความทุกข์ยาก การลิดรอนสิทธิหลายสิบปีที่ผ่านมา ที่ขณะนี้พวกกลุ่มชนพื้นเมืองกำลังลุกขึ้น ตื่นตัวเรียกร้องสิ���ธิ ในอเมริกา แคนาดา ๕๔ สำนั ก งานคณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ