สิทธิมนุษยชน รวมบทความ ศ.เสน่ห์ จามริก แล้ ว บอกว่ า เป็ น ความสำเร็ จ ของประเทศไทยนั ้ น ไม่ ใ ช่ แต่ เ ป็ น ความล้ ม เหลว เป็นการทำร้ายตัวเองเพียงเพื่อกอบโกยผลประโยชน์เพียงชั่ววันชั่วคืนเท่านั้นเอง เพราะฉะนั ้ น ตรงนี ้ คิ ด ว่ า ความเข้ า ใจของเรา คื อ เราเป็ น สั ง คมภู ม ิ ภ าคฐาน ทรัพยากรเขตร้อน ความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ ทีม่ คี ณ ุ ค่าความสำคัญ ในการผลิตอาหาร ยา อุตสาหกรรมประเภทต่าง ๆ เยอะแยะ อาจารย์สมศักดิ์ รวมทัง้ คุณบัณฑูร ได้พดู ถึงว่าเรากำลังประสบปัญหา เรามีปญ ั หาอะไร มีศกั ยภาพอย่างไร แต่ขอเน้นตรงนี้ว่า เรายังไม่ทำงานพอตรงนี้ เพราะว่า สังเกตดูเวลาไปพูดที่ไหน ไม่วา่ จะระดับใด ปรากฏว่าไม่เข้าใจเลย ผมเองไม่เคยเรียนวิทยาศาสตร์ ไม่เคยเรียนป่าไม้ ไม่เคยเรียนสมุนไพร แต่ได้พบแล้วตืน่ เต้นในสิง่ ทีเ่ ราได้พบเห็น ได้ฟงั แต่วา่ เพือ่ น ๆ นักวิชาการในมหาวิทยาลัยไม่ทราบเลย แล้วยังดูหมิ่นด้วยว่าไม่ทันสมัยไม่ทันโลก คำว่าไม่ทนั โลกหมายความว่าไม่ลอกเลียนตามโลก ช่องว่างทางปัญญา ทางความคิดนี้ อั น ตรายอย่ า งมหั น ต์ ซึ ่ ง กำลั ง จะมาถึ ง เรา เมื ่ อ พู ด ถึ ง ฐานทรั พ ยากรภู ม ิ ภ าค เขตร้อนนัน้ ต้องไม่ลมื อีก ๒ องค์ประกอบทีต่ ามมา คือ ๑. ความเป็นชุมชน ชุมนนี้แหละจะเป็นหลัก หลักประกันของบูรณภาพ บูรณาการความมั่นคงของฐานทรัพยากร เราต้องพูดทั้งฐานทรัพยากร อย่าไปดู ความหลากหลายทางชีวภาพเป็นชิ้น ๆ เป็นชิ้นส่วน อย่าไปดูลุ่มน้ำเป็นตอน ๆ เราดูตวั อย่างจากแม่นำ้ พอง โรงงานเยือ่ กระดาษ ปล่อยน้ำเสียลงไปปลาตายทัง้ สายเลย ทำไมไม่มใี ครเดือดร้อน เขือ่ นปากมูลพูดถึงพันธุป์ ลาหายไปแต่ไม่เห็นมีใครเดือดร้อน แสดงว่ า เราอยู ่ ใ นกั บ ดั ก ทางปั ญ ญาเกื อ บหมดตั ว และมี ช ่ อ งว่ า งมากระหว่ า ง กลุ่มชนชั้นนำ ไม่ว่าจะเป็นชนชั้นนำในทางอำนาจ ทางการเมือง หรือชนชั้นนำในทาง วิชาการกับชาวบ้าน เพราะฉะนัน้ ทีผ่ มกำลังจะพูดคือว่า ฐานทรัพยากรนัน้ มันตามมาด้วย ความเป็นชุมชน แล้วก็องค์ประกอบทีส่ องทีส่ ำคัญคือ ๒. ภูมปิ ญ ั ญา เราอย่าบอกว่าภูมปิ ญ ั ญาเป็นเพียงสมุนไพร เป็นเพียงการนวด เป็นเพียงอาหาร แต่สิ่งเหล่านี้ กาลเวลาได้พิสูจน์แล้ว เดี๋ยวนี้เรากำลังพูดถึงชีวจิต ๕๒ สำนั ก งานคณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ