รายงานการศึกษาวิจัย
การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
IX
2. ขอคนพบจากการศึกษา
2.1 สถานการณการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี ผลกระทบ และเหตุปจจัย
2.1.1 สถานการณการเลือกปฏิบัติ
แม ว า รั ฐ ธรรมนู ญ แห ง ราชอาณาจั ก รไทย พุ ท ธศั ก ราช 2550 จะมี บ ทบั ญ ญั ติ ที่ ว า ด ว ย
ความเสมอภาคและการไมเลือกปฏิบัติตามมาตรา 30 วรรคสาม5 และมีแนวปฏิบัติการปองกันและจัดการดานเอดส
ในสถานประกอบกิจการของกระทรวงแรงงาน และแนวปฏิบตั แิ หงชาติวา ดวยการปองกันและบริหารจัดการดานเอดส
ในสถานที่ทํางาน ที่ออกโดย คณะกรรมการแหงชาติวาดวยการปองกันและแกไขปญหาเอดส (คช.ปอ.) แตจาก
ขอมูลจากการศึกษา ทั้งจากการทบทวนเอกสารและการเก็บขอมูลภาคสนามของโครงการ พบวา ในปจจุบัน
สถานการณการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี ยังปรากฏในทั้ง 3 ระดับ คือ ระดับกฎหมาย/
นโยบาย ระดับสถาบัน และระดับชุมชน ดังแสดงรายละเอียดโดยสังเขปดังนี้
1) การเลือกปฏิบัติระดับกฎหมายนโยบาย มีการเลือกปฏิบัติในระเบียบยอยขององคกร
บางแหง ในขั้นตอนของการรับสมัครงาน โดยเฉพาะที่ปรากฏในระเบียบของขาราชการตํารวจ และขาราชการ
ฝายตุลาการ อยางไรก็ดี เมื่อเปรียบเทียบกับสถานการณในตางประเทศ แมในประเทศที่มีกฎหมายหามเลือกปฏิบัติ
อยางในกรณีเครือรัฐออสเตรเลีย และสหราชอาณาจักรเอง ก็ยงั คงมีขอ ยกเวนในสถานการณดงั กลาว ไดแก หลักการ
คุณลักษณะที่สําคัญอยางยิ่งตอการปฏิบัติงานประเภทนั้น ในคําพิพากษาศาลสูงในคดี XV Commonwealth ของ
เครือรัฐออสเตรเลีย ในกรณีของการปฏิบัติหนาที่ทหาร ซึ่งใหความสําคัญกับสุขภาพที่แข็งแรง หรือในขอยกเวนใน
การไมปฏิบตั ติ ามกฎหมายการเลือกปฏิบตั ใิ นประเทศสหราชอาณาจักร ซึง่ ยกเวนไมบงั คับในกรณีการประกอบอาชีพ
เชน การรับราชการทหาร ตํารวจ และองคกรวิชาชีพ เชน เนติบัณฑิตยสภา (รายละเอียดดูในบทที่ 2)
แมวาจะมีความพยายามใหมีการปรับปรุงแกไขระเบียบทั้ง 2 ฉบับในประเทศไทย
แตดูเหมือนความพยายามดังกลาวจะไมประสบผล การเลือกปฏิบัติในระดับกฎหมายในประเทศไทย จึงเปนเรื่อง
ที่แกไขไดยากที่สุด อยางไรก็ดี สําหรับกรณีผูติดเชื้อที่ทํางานในองคกรเหลานั้นอยูแลวในประเทศไทย เชน ในสังกัด
สํานักงานตํารวจแหงชาติ ก็มีการรับรองเปนลายลักษณอักษรวา จะใหการสนับสนุนและใหปฏิบัติงานตามปกติ
2) การเลือกปฏิบัติระ���ับสถาบัน เปนระดับที่มีปญหากวางขวางที่สุด โดยเฉพาะในนโยบาย
การรับคนเขาทํางานในหลายประเภทกิจการ (รายละเอียดดูในตารางที่ 3) อยางไรก็ดี จากบทเรียนการดําเนินงาน
ของกลไกที่มีสวนในการสงเสริมและคุมครองสิทธิของผูติดเชื้อ การแกปญหาการเลือกปฏิบัติในระดับนี้ ดูจะมี
ความหวังมากกวา โดยเฉพาะเมื่อสามารถทําความเขาใจกับนายจาง และสงผลใหเกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบาย
ในองคกรเหลานี้ได แตความพยายามแกไขปญหาการเลือกปฏิบัติในระดับสถาบัน ไมวาจะเปนจากมาตรฐาน ASO
THAILAND หรือจากความพยายามของอนุกรรมการฯ ภายใต คช.ปอ. และองคกรในภาคประชาสังคม มักจะ
ประสบผลเฉพาะรายกรณี มีเพียงไมกี่กรณีที่สามารถผลักดันใหเปลี่ยนแปลงนโยบายขององคกรในภาพรวมได
3) การเลือกปฏิบัติในระดับชุมชน เปนอีกระดับที่สงผลกระทบกวางขวาง และมีผลซํ้าเติม
กับผูติดเชื้อที่ออกจากงานในระบบ และกลับมาอยูในชุมชน แตการเลือกปฏิบัติในระดับนี้ ดูจะเปนระดับที่แกไขได
งายที่สุด โดยเฉพาะเมื่อผูติดเชื้อมีศักยภาพในการทําความเขาใจกับคนในชุมชนของตนเองได ก็จะทําใหสามารถ
ดํารงชีวิตอยูไดตามปกติ ดังสามารถแสดงใหเห็นไดในตารางที่ 1
5
รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 มาตรา 30 วรรคสาม “การเลือกปฏิบตั โิ ดยไมเปนธรรมตอบุคคลเพราะเหตุแหงความแตกตางในเรือ่ ง
ถิน่ กําเนิด เชือ้ ชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกายหรือสุขภาพ สถานะของบุคคล ฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคม ความเชือ่ ทางศาสนา การศึกษา
อบรม หรือความคิดเห็นทางการเมืองอันไมขัดตอบทบัญญัติแหงรัฐธรรมนูญ จะกระทํามิได”