แหง a i l aชาติ N nd งา สํานaักtio nal Th นค ณ ยชน m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of n ssi Hu Rights C om m i รัฐจักตองใหการยอมรับและการคุมครองในทางกฎหมายตอที่ดิน เขตแดน และทรัพยากร เหลานี้ การยอมรับดังกลาวจักตองกระทําโดยการใหความเคารพตอประเพณี วัฒนธรรม และระบบการถือครอง ที่ดินของชนเผาพื้นเมืองที่เกี่ยวของดวย มาตรา 27 รัฐตองจัดตั้งและดําเนินการรวมกับชนเผาพื้นเมืองที่เกี่ยวของ โดยกระบวนการ ที่เปนธรรม อิสระ เปนกลาง เปดเผย และโปรงใส ใหการยอมรับกฎหมาย ธรรมเนียมปฏิบัติ จารีตประเพณี และระบบการถือครองที่ดินของชนเผาพื้นเมือง เพื่อสรางการยอมรับและพิจารณาถึงสิทธิของชนเผาพื้นเมือง ทีเ่ กีย่ วของกับทีด่ นิ เขตแดน และทรัพยากรอยางเหมาะสม รวมทัง้ พืน้ ทีท่ ชี่ นเผาพืน้ เมืองเคยเปนเจาของตามประเพณี หรือมิฉะนั้นเคยครอบครองหรือใชมากอน ชนเผาพื้นเมืองควรมีสิทธิที่จะเขาไปมีสวนรวมในกระบวนการ ดังกลาวนี้ดวย มาตรา 28 ชนเผาพื้นเมืองมีสิทธิที่จะไดรับการชดเชย ซึ่งหมายรวมถึงการใหคืน หากการใหคืน ไมอาจกระทําไดก็ควรใหการชดเชยอื่น ๆ ที่ยุติธรรม เปนธรรม และมีมูลคาเทากับที่ดินอาณาเขต และทรัพยากร ที่ชนเผาพื้นเมืองเคยเปนเจาของมาแตดั้งเดิม เคยครอบครอง หรือเคยใชประโยชน ซึ่งสิ่งเหลานี้ไดถูกยึดไป เอาไปครอบครอง ใชสอย หรือทําลาย โดยชนเผาพื้นเมืองมิไดยินยอมอยางเต็มใจ หรือมิไดยินยอมใหกระทําการ ดังกลาวกอนลวงหนา หากไมมกี ารตกลงอยางยินยอมพรอมใจโดยกลุม ชนทีเ่ กีย่ วของ การชดเชยควรทําในรูปของทีด่ นิ อาณาเขต และทรัพยากร ที่มีคุณภาพ ขนาด และสถานภาพทางกฎหมายที่เทากัน หรือเปนตัวเงินหรือเปน การชดเชยในรูปแบบอื่น ๆ ที่เหมาะสม มาตรา 29 ชนเผาพื้นเมืองมีสิทธิในการอนุรักษและปกปองสิ่งแวดลอมและความสามารถ ทางการผลิตของที่ดิน อาณาเขต และทรัพยากร รัฐควรจัดตั้งโครงการใหความชวยเหลือแกชนเผาพื้นเมือง ในการอนุรักษและปกปองสิ่งแวดลอม โดยไมมีการเลือกปฏิบัติ รัฐควรใชมาตรการที่มีประสิทธิภาพ เพื่อใหมั่นใจวา จะไมมีวัตถุอันตรายถูกเก็บไวหรือนําไปทิ้ง ไวในที่ดินหรืออาณาเขตของชนเผาพื้นเมืองโดยมิไดยินยอมอยางเต็มใจ หรือมิไดยินยอมใหกระทําการดังกลาว กอนลวงหนา รัฐควรใชมาตรการที่มีประสิทธิภาพ เพื่อใหมั่นใจวา มีการดําเนินการโครงการตาง ๆ ที่จะฟนฟู รักษา และติดตามผลทางดานสุขภาพของชนเผาพืน้ เมืองผูซ งึ่ ไดรบั ผลกระทบจากวัตถุอนั ตรายใหเปนไปตามทีก่ าํ หนด โดยโครงการเหลานี้เปนโครงการที่พัฒนาขึ้นและนําไปปฏิบัติโดยชนเผาพื้นเมือง มาตรา 32 ชนเผาพื้นเมืองมีสิทธิในการตัดสินใจและพัฒนาลําดับความสําคัญและยุทธศาสตร สําหรับการพัฒนาหรือการใชที่ดิน เขตแดน และทรัพยากรอื่น ๆ ของตน รั ฐ ต อ งปรึ ก ษาและร ว มมื อ โดยสุ จ ริ ต ใจกั บ ชนเผ า พื้ น เมื อ งที่ เ กี่ ย วข อ ง โดยผ า นสถาบั น ที่เปนตัวแทนของเขาในการขอรับการยินยอมที่มีการบอกแจง และเปนอิสระ กอนที่จะมีการอนุมัติโครงการใด ๆ ทีม่ ผี ลกระทบตอทีด่ นิ เขตแดน และทรัพยากรอืน่ ๆ ของพวกเขา โดยเฉพาะทีเ่ กีย่ วของกับการพัฒนา การใชประโยชน หรือการใชประโยชนแรธาตุ นํ้า หรือทรัพยากรอื่น ๆ รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม” 7