แหง
a i l aชาติ
N
nd
งา
สํานaักtio nal
Th
นค
ณ
ยชน
m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of
n
ssi
Hu
Rights C om m i
2. การศึกษาวิจัยที่เกี่ยวของ
2.1 ที่ดินและการใชที่ดิน
พจนานุกรมของราชบัณฑิตยสถานอธิบายความหมายของที่ดิน (Land) วา หมายถึง ผืนแผนดิน
หรื อ พื้ น ดิ น พื้ น ที่ ดิ น ทั่ ว ไป และหมายความรวมถึ ง ภู เขา ห ว ย หนอง คลอง บาง ลํ า นํ้ า ทะเลสาบ เกาะ
และที่ชายทะเลดวย สวนพจนานุกรมศัพทเศรษฐศาสตร ฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายไว 2 ความหมาย ดังนี้
1. ตามทฤษฎีเศรษฐศาสตร หมายถึง ปจจัยการผลิตประเภทหนึง่ เปนทรัพยากรทีเ่ กิดขึน้ ตามธรรมชาติ
และนํามาใชเพื่อการประกอบกิจกรรมทางเศรษฐกิจตาง ๆ ซึ่งในที่นี้ทรัพยากรธรรมชาติจะหมายถึง ทั้งสิ่งที่อยู
ในดินและเหนือพื้นดินดวย เชน แรธาตุ หิน ดิน ทราย นํ้า ปาไม นํ้ามัน และผลตอบแทนที่ไดรับจากที่ดิน
จะเรียกวา คาเชา
2. ในทางบัญชี ที่ดิน หมายถึง แผนดินซึ่งอาจมีทรัพยากรธรรมชาติอยูภายใตหรือเหนือพื้นดิน
และจะนํามาใชในการประกอบกิจกรรมทางเศรษฐกิจตาง ๆ เชน เปนที่ตั้งของอาคาร โรงงาน การเพาะปลูก
การเลี้ยงสัตว และเมื่อมีที่ดินก็ตองมี เจาของที่ดิน (landlord) เปนธรรมดา ในพจนานุกรมดังกลาวอธิบายวา
หมายถึ ง ผู ที่ เ ป น เจ า ของที่ ดิ น หรื อ สิ่ ง ปลู ก สร า งที่ อ ยู บ นที่ ดิ น นั้ น ซึ่ ง จะได รั บ ผลตอบแทนในรู ป ของค า เช า
จากการใหผูอื่นใชประโยชนจากที่ดินหรือสิ่งปลูกสรางที่เขาเปนเจาของในการประกอบกิจกรรมทางเศรษฐกิจ
คาเชาที่เจาของที่ดินไดรับอาจมาจากคาเชาแท ๆ หรือคาเชาที่มาจากการลงทุนในการปรับปรุงที่ดินนั้นดวย
เจาของที่ดินมักมีความสัมพันธกับผูเชาที่ดินตามกฎหมายเกี่ยวกับการเชาที่ดนิ และหลักประกันในการใชประโยชน
ในที่ดินนั้น สําหรับประมวลกฎหมายที่ดิน ไดใหความหมายที่ดินไววา “พื้นที่ดินทั่วไป และใหหมายความ
รวมถึง ภูเขา หวย หนอง คลอง บึง บาง ลํานํ้า ทะเลสาบ เกาะ และที่ชายทะเลดวย”
ในกรอบคิดสิทธิมนุษยชนสากล ที่ดินเปนปจจัยจําเปนขั้นพื้นฐานของมนุษยทุกคนไมมีขอยกเวน
จึ ง ควรนิ ย ามความหมายที่ ดิ น ให ก ว า ง และการกํ า หนดสิ ท ธิ ใ นที่ ดิ น จะต อ งเคารพสิ ท ธิ ข องคนจากคนจน
คนที่ขาดโอกาสทางการศึกษาผูที่เขาไมถึงกฎหมายที่อยูในชนบทหรืออยูตามปาเขาลําเนาไพรดวย กลาวคือ
ไม ใช อํ า นาจตามกฎหมายที่ เ หนื อ กว า ไปซ อ นทั บ สิ ท ธิ ข องบุ ค คลและชุ ม ชนที่ มี ม าแต เ ดิ ม ตามธรรมชาติ
จึงขอใหนิยามที่ดินและสิทธิในที่ดินไววา หมายถึง พื้นที่ดินทั่วไป รวมถึงภูเขา หวย หนอง คลอง บึง บาง
ลํานํ้า ทะเลสาบ เกาะ และที่ชายทะเล ซึ่งเปนปจจัยที่สําคัญในการประกอบกิจกรรมของมนุษยในดานตาง ๆ
โดยมีระบบสิทธิรองรับทั้งสิทธิตามกฎหมาย ไดแก ที่ดินในกรรมสิทธิ์ของรัฐและที่ดินในกรรมสิทธิ์ของเอกชน
และสิทธิตามธรรมชาติทั้งของปจเจกบุคคลและของสวนรวมที่ชุมชนใชรวมกัน แมยังไมมีกฎหมายรองรับ
ใหกรรมสิทธิ์โดยสมบูรณเหมือนของเอกชนหรือหนวยงานรัฐแตเขาครอบครองใชประโยชนมาอยางสมดุลยั่งยืน
มาชานาน
การใชที่ดิน หมายถึง การใชประโยชนจากพื้นที่ดินที่มีอยูนั้นใหเกิดประโยชนมากที่สุดเกิดผลตอบแทน
มากทีส่ ดุ (วันทนา บุษยวงศ, 2534 อางจาก ดวงพร เพิม่ สุวรรณ, 2547) ดังนัน้ การใชทดี่ นิ หรือการใชประโยชนทดี่ นิ
จึงหมายถึง การใชประโยชนจากที่ดินซึ่งมีอยูตามธรรมชาติเพื่อประกอบกิจกรรมตาง ๆ ที่จําเปนตอการดํารงชีวิต
รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”
17