แหง a i l aชาติ N nd งา สํานaักtio nal Th นค ณ ยชน m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of n ssi Hu Rights C om m i สิทธิชุมชนจึงเปนการกําหนดหนาที่ของรัฐที่ตองใหการรับรองและคุมครองในกฎหมายของรัฐ ใหเทาเทียมกับสิทธิดานอื่น ๆ ดวย หรืออาจกลาวไดวา สิทธิชุมชนจะตองมีสถานะทางกฎหมายที่เทาเทียมกับสิทธิ และเสรีภาพดานอื่น ๆ ที่รัฐใหการรับรองอยูแลว โดยมิไดมีสถานะที่เหนือกวาสิทธิและเสรีภาพในดานอื่น ๆ หรือมี สถานะอํานาจเหนือรัฐ ดังนั้น ในการตรากฎหมาย การใชกฎหมาย และการตีความกฎหมายของรัฐนั้น จึงควรเปน ไปในลักษณะการยอมรับวาสิทธิชุมชนก็มีสถานะที่เทาเทียมกับสิทธิและเสรีภาพดานอื่น ๆ ภายในรัฐดวยเชนกัน 1) สิทธิในการจัดการและใชประโยชนทรัพยากรธรรมชาติ รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ไดกาํ หนดสิทธิในทรัพยากรธรรมชาติ ของชุมชนเอาไว 3 ประการ ไดแก สิทธิในการจัดการ สิทธิในการบํารุงรักษา และสิทธิในการใชประโยชน ทรัพยากรธรรมชาติ ทั้งนี้ สิทธิในทรัพยากรธรรมชาติทั้ง 3 ประการนี้ไมไดเปนสิทธิเด็ดขาดโดยสมบูรณของชุมชน เพราะรัฐธรรมนูญไดกําหนดใหสิทธิเหลานี้ตองอยูภายใต “การมีสวนรวม” ดวย ดังนัน้ สิทธิทจี่ ะมีสว นรวมในการจัดการ การบํารุงรักษา และการใชประโยชนจากทรัพยากร ธรรมชาติ สิ่ ง แวดล อ ม และความหลากหลายทางชี ว ภาพอย า งสมดุ ล และยั่ ง ยื น จึ ง หมายถึ ง สิ ท ธิ ใ นการ มีสวนรวมไดเสียรวมกับผูอื่นในการดําเนินการเพื่อใหเกิดความเจริญงอกงาม การระวัง ดูแล และปองกัน และการใช ใ ห ไ ด ผ ลตามที่ ต  อ งการซึ่ ง ทรั พ ยากรธรรมชาติ สิ่ ง แวดล อ ม และความหลากหลายทางชี ว ภาพ ที่มีอยูในบริเวณชุมชนอยางมีดุลยภาพที่ยาวนาน ในการปฏิบตั ติ ามหลักการสิทธิมนุษยชน หนาทีข่ องรัฐจะตองพึงเคารพ หมายถึง กฎหมาย นโยบาย และโครงการของรัฐ รวมถึงการปฏิบัติของเจาหนาที่รัฐจะตองไมนําไปสูการละเมิดสิทธิมนุษยชน ทั้งทางตรงและทางออม หรือไมดําเนินนโยบายที่จะสงเสริมใหบริการขั้นพื้นฐานของรัฐ จะตองปกปองซึ่งหมายถึง ตองมีกฎหมาย นโยบายหรือมาตรการที่จะดูแลหรือปองกันไมใหกลุมหรือบุคคลใดทําการละเมิดสิทธิมนุษยชน ของบุคคลอื่น และเติมเต็มหมายถึงรัฐจะตองออกกฎหมายหรือดําเนินนโยบายเพื่อใหสิทธิมนุษยชนที่ทุกคน พึงไดรับไดเกิดขึ้นจริง (แอมเนสตี้, 2548) กลาวโดยสรุป กรอบในการวิเคราะหประเด็นเรื่องที่ดินนั้น ไมอาจจะพิจารณาเฉพาะ สิ ท ธิ ใ นที่ ดิ น หรื อ ประเด็ น การละเมิ ด สิ ท ธิ ใ นที่ ดิ น เท า นั้ น หากแต จํ า เป น ต อ งพิ จ ารณาเชื่ อ มโยงไปถึ ง เรื่ อ ง สิทธิขั้นพื้นฐานในระดับตาง ๆ ที่มีสาระในการเขาถึงสิทธิในลักษณะและเงื่อนไขตาง ๆ ทั้งสิทธิมนุษยชน สิทธิความเปนพลเมือง สิทธิของความเปนชนเผา หรือชนพื้นเมือง สิทธิในการจัดการตนเอง สิทธิในการจัดการ ทรัพยากรธรรมชาติ รวมทัง้ สิทธิของชุมชน โดยพิจารณาถึงพฤติกรรมทีเ่ กิด���ึน้ และบทบาทหนาทีท่ รี่ ฐั พึงมีพงึ ปฏิบตั ิ ตอราษฎร 12 รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”