แหง
a i l aชาติ
N
nd
งา
สํานaักtio nal
Th
นค
ณ
ยชน
m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of
n
ssi
Hu
Rights C om m i
เนื้อที่ในการสงวนหวงหาม หนวยงานประกาศที่สงวนหวงหามที่ดิน และขาดกระบวนการแสวงหาขอเท็จจริง
ที่ชัดเจนของหนวยงานราชการเกี่ยวของ
ประเด็นที่ดินเอกชนซึ่งเปนที่ดินที่รัฐอนุญาตใหเอกชนถือครองดวยความเปนเจาของ (กรรมสิทธิ์)
และดวยการครอบครองทําประโยชน โดยมีหรือไมมีเอกสารแสดงสิทธิในที่ดินเปนหลักฐาน มีลักษณะการกระทํา
ที่กอใหเกิดความขัดแยงในเรื่องสิทธิดังนี้ 1) การออกเอกสารสิทธิและหนังสือสําคัญสําหรับที่ดิน ผิดพลาด
คลาดเคลื่อน ผิดแปลง ออกทับที่ราษฎร ออกเอกสารลาชา ไมออกเอกสาร ไมเพิกถอนเอกสารสิทธิที่ออกมิชอบ
และคัดคานการออกเอกสารของราษฎร 2) การดําเนินโครงการรัฐกระทบสิทธิในทรัพยสนิ ของเอกชน เชนเจาหนาที่
รัฐไมดําเนินการเวนคืนตามกฎหมาย เจาหนาที่รัฐไมดําเนินการขอใชประโยชนในที่ดินตามกฎหมาย และเจาหนาที่
ดําเนินโครงการรุกลํ้าที่ดินราษฎร สาเหตุที่ทําใหเกิดการละเมิด ไดแก การใชอํานาจและอิทธิพลออกเอกสารสิทธิ
ที่ดินทับที่ราษฎร การนําชี้แนวเขตผิดพลาดของเจาหนาที่รัฐ และชื่อสิ่งแสดงอาณาเขตที่ดินซํ้า การปฏิบัติราชการ
ทางทะเบียนที่ดินของเจาหนาที่รัฐ (เชน ลงระวางที่ดินผิดพลาด พิมพเลขที่ดินประจําแปลงคลาดเคลื่อนไมตรงกับ
ต น ร า งแผนที่ ) การปฏิ บั ติ ร าชการของเจ า หน า ที่ รั ฐ (สร า งขั้ น ตอนการออกเอกสารสิ ท ธิ แ ละหนั ง สื อ สํ า คั ญ
สําหรับที่ดินเกินความจําเปน เจาหนาที่รัฐไมปฏิบัติตามกฎหมาย ไมดําเนินการเวนคืนตามขั้นตอนหรือระยะเวลา
ที่ ก ฎหมายกํ า หนด รวมทั้ ง ไม ดํ า เนิ น การขออนุ ญ าตใช ที่ ดิ น เป น ลายลั ก ษณ อั ก ษรตามที่ ก ฎหมายกํ า หนด
ดําเนินโครงการกอสรางรุกลํ้าที่ดินที่มีผูถือครอง จายคาชดเชยไมเปนธรรม ไมเหมาะสม) การรับรูขาวสาร
และการมี ส ว นร ว มของภาคประชาชน (ผู ถื อ ครองที่ ดิ น ไม ท ราบถึ ง การออกเอกสารสิ ท ธิ แ ละหนั ง สื อ สํ า คั ญ
สําหรับที่ดิน ผูถือครองที่ดินไมทราบถึงการประกาศเวนคืน) และการหลอกลวง ฉอฉล ฉอโกง โดยมีขอเสนอ
ใหหนวยงานของรัฐสรางกระบวนการมีสวนรวมของประชาชนการดําเนินโครงการใด ๆ ของรัฐทุกขั้นตอน
นับตั้งแตกอนเริ่มโครงการ เชน การใหขอมูล สํารวจพื้นที่ การรับฟงขอมูลขอเท็จจริง การกําหนดพิจารณา
แนวทางการแกไขปญหา ใหมีการปรับปรุงแกไขระเบียบหลักเกณฑการจายคาทดแทนหรือเวนคืนที่ดินใหม
เพื่อใหเกิดความเปนธรรมและเหมาะสมสอดคลองกับสถานการณปจจุบัน โดยใหผูที่เปนเจาของที่ดินและผูที่มีสิทธิ
ครอบครองที่ดินมีสวนรวมในการกําหนดหลักเกณฑดังกลาว และใหกรมที่ดินมีการปรับปรุงแกไขระเบียบและ
กระบวนการออกเอกสารสิทธิโดยใหประชาชนหรือชุมชนมีสวนรวม
ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก.) หรือที่ดิน ส.ป.ก. ซึ่งเปนที่ดินที่รัฐจัดสรรใหเกษตรกรที่ไรที่ดิน
หรือมีที่ดินไมพอทํากิน มีลักษณะการกระทําที่กอใหเกิดความขัดแยงในเรื่องสิทธิ ดังนี้ 1) การจัดที่ดินทับซอน
2) การออกเอกสารรับรองสิทธิลา ชา 3) การดําเนินคดีกบั ราษฎรทีม่ ขี อ พิพาทโตแยง โดยมีเหตุปจ จัยจากการจัดทีด่ นิ
ใหผไู มมคี ณ
ุ สมบัติ การจัดทีด่ นิ ปฏิรปู ทับพืน้ ทีป่ า ทีช่ มุ ชนใชประโยชนรว มกัน การกันทีด่ นิ คืนกรมปาไมทาํ ใหราษฎร
ที่ทํากินไมไดรับที่ดิน การจัดที่ดินลาชาทําใหหนวยงานปาไมอางวายังเปนพื้นที่ปาและถูกจับกุมดําเนินคดี
สงผลใหเกิดปญหาราษฎรไมสามารถเขาไปใชประโยชนที่ดินไมไดหรือไมไดรับเอกสารรับรองสิทธิ
การละเมิดสิทธิที่ดินทั้ง 5 ประเภท มีความสัมพันธเชื่อมโยงกับโครงสรางทางนโยบายและกฎหมาย
ของรัฐบาลทีเ่ กีย่ วกับการอนุรกั ษปา การปลูกปา การออกเอกสารสิทธิท์ ดี่ นิ การปฏิรปู ทีด่ นิ การแปลงสินทรัพยเปน
���ุน ฯลฯ นโยบายเหลานี้ลาหลังไมสอดคลองกับบริบทของทองถิ่นและไปลมลางทําลายระบบสิทธิอํานาจ
รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”
VII