ยุทธศาสตร์คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ในช่วงปี พ.ศ. 2566 - 2570
ความเป็นมา
คณะกรรมการสิ ทธิมนุ ษยชนแห่ งชาติ (กสม.) เป็นกลไกการส่ งเสริมและคุ้มครองสิ ทธิมนุษ ยชน
ระดั บ ประเทศที่ มี ห น้ า ที่ แ ละอ านาจตามรั ฐ ธรรมนู ญ แห่ ง ราชอาณาจั ก รไทย พุ ท ธศั ก ราช 2560 และ
พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560 ซึ่งกาหนดที่มา
สถานะ บทบาทหน้าที่ และแนวทางการดาเนินงานขององค์กรที่สอดคล้องกับแนวทางและมาตรฐานเกี่ยวกับ
คุณลักษณะและบทบาทที่พึงมีของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามหลักการว่าด้วยสถานะของสถาบัน
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เพื่อการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน (Principle Relating to the Status of
National Institution for the Promotion and Protection of Human Rights) หรือหลักการปารีส (Paris
Principles) นอกจากนี้ในระดับสากลยังถือได้ว่า กสม. เป็นกลไกในการส่งเสริ มและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
ระดับประเทศที่มีความเชื่อมโยงกับกลไกของสหประชาชาติ คือ คณะมนตรีสิทธิมนุษยชน (Human Rights
Council) และกลไกระหว่างประเทศตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชนฉบับต่าง ๆ
ในการด าเนิ น งานตามหน้ า ที่ แ ละอ านาจของ กสม. ที่ ผ่ า นมา ได้ มี ก ารจั ด ท ายุ ท ธศาสตร์ กสม.
ปี พ.ศ. 2545 - 2550 ปี พ.ศ. 2554 - 2559 และ ปี พ.ศ. 2560 - 2565 โดยยุทธศาสตร์แต่ละฉบับได้พัฒนาขึ้น
โดยพิจารณาบนฐานการวิเคราะห์สภาพปัญหาและข้อจากัดในการดาเนินงานของ กสม. ที่เกิดขึ้น ณ ขณะนั้น
แล้วนามาใช้ประกอบการกาหนดทิศทางและยุทธศาสตร์ก ารดาเนินงานของ กสม. ให้มีความชัดเจน สามารถ
แก้ไขปัญหาและข้อจากัดดังกล่าว รวมทั้งกาหนดแนวทางการดาเนินงานของ กสม. ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
ประสิทธิผล และบรรลุผลสัมฤทธิ์ตามวิสัยทัศน์ขององค์กรในการส��งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
การดาเนินงานตามหน้าที่และอานาจของ กสม. ที่ผ่านมา แม้จะบรรลุผลสัมฤทธิ์ตามวิสัยทัศน์ของ
องค์กรในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน แต่ก็ต้องเผชิญกับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงในมิติต่าง ๆ
ที่มีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกันเป็นพลวัต ทั้งในมิติด้านเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม ด้านทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อม ด้านข้อมูลข่าวสารและเทคโนโลยี อันส่งผลทาให้เกิดสถานการณ์หรือประเด็นสิทธิมนุษยชน
ที่เกิดจากการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ ฯลฯ นอกจากนี้ ยังรวมถึงการกาหนด
ทิศทางการพัฒนาประเทศ และการเปลี่ยนแปลงกฎหมาย กฎ ระเบียบที่ส่งผลต่อการดาเนินงานของ กสม.
อีกหลายประการ เช่น การประกาศใช้ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 - 2580) แผนการปฏิรูปประเทศ
แผนแม่บทภายใต้ยุ ทธศาสตร์ชาติ และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสั งคมแห่ งชาติ ฉบับที่ 12 ที่มุ่งเน้นเรื่อง
ความสงบเรียบร้อยของประเทศ ความสงบสุขและความเป็นธรรมในสังคม คุณภาพชีวิตที่ดีและการมีส่วนร่วม
ในการพัฒนาประเทศซึ่งครอบคลุมภารกิจของทุกส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐทุกประเภท และองค์กรอิสระ
ตามรัฐธรรมนูญ รวมถึง กสม. ด้วย ทาให้การจัดทายุทธศาสตร์ของ กสม. จาเป็นต้องคานึงถึงความสอดคล้อง
กับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวประกอบด้วย และเมื่อพิจารณายุทธศาสตร์ กสม. พ.ศ. 2560 - 2565
ซึ่งประกาศใช้ก่อนพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วย กสม. พ.ศ. 2560 มีผลใช้บังคับ ประกอบด้วย 5
ยุทธศาสตร์ จะเห็นได้ว่ายังไม่ครอบคลุมหน้าที่และอานาจบางประการตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ
1